07.06.2018, 07:00 992

İnsana Dair: Sait Faik

Otobiyografi ve kurmacanın iç içe geçtiği metinler 20. yüzyıl edebiyatının en verimli keşif sahası olabilir. Sait Faik’in dünya edebiyatına verdiği hizmetlerden ötürü Mark Twain Cemiyeti’ne fahri üye seçilmesi de boşuna değildi.  Nobel ve Pulitzer ödüllü çağdaşı Ernest Hemingway’de  Afrika steplerini 10 haftalık Afrika gezisinden sonra yazmış, İspanya’yı yazabilmek için de İç Savaş sırasında İspanya’ya gitmişti.

Sait Faik’in daha sınırlı bir coğrafyada yazarlığını icra ettiği söylenebilir. Ancak, mesele kültürel coğrafyaysa, o dönemde sadece 900 bin nüfusa sahip olan İstanbul’dan pek de çıkmamıştı. Belki tam da bu yüzden Halikarnas Balıkçısı’nın tabiriyle “her adımda başka bir mitos” ile karşılaştı. Bu mitleri, realist ve modern yazının lehine çalışarak hikâyelerine yerleştirdi. Sait Faik’in yazarlık hikâyesi bir tür Telemakhos’un Başından Geçenler hikâyesiydi. Sözü edilmeye değer bulunmayanları hikâyelerinde kanatlandırıyordu.

Modern edebiyatın mitolojiyle kurduğu diyalog 20. yüzyılın mevsim dönümünde su yüzüne çıkmıştı. Şairler ve romancılar bir ağızdan modern dünyanın bir tür mitoloji barındırdığını söylüyorlardı. Buna ilk işaret eden ise Karl Marx’tan başkası değildi. Ayrıca Sigmund Freud’a bakılırsa, yeni teknoloji bize Antik Yunan mitolojisinde ancak tanrıların sahip olduğu güçler vermişti. Esas mesele, bunların ayırdına varmak için sanatın rolünü tayin etmekten geçiyordu. Tuhaf ve çözümlemesi zor Anadolu toplumu ile imparatorluktan kalan bir uygarlaşma çabasını miras alan Türkiye için bu durum çok daha karmaşık bir edebiyat anlayışını getirecekti. Türkiye’de edebiyat sıradan bir Üçüncü Dünya Edebiyatı gibi görünebilirdi. Ama edebiyatın hası zaten en zor koşullarda bile kendini duyurmaktan çekinmeyen cinsten değil miydi?

Sait Faik, bana kalırsa Türkiye topraklarında dünya toplumu için umut olabilecek bir imkanı, Türkçe yazan çağdaşlarından önce görmüş gibiydi. Yazılarını, konuşmalarını ve söyleşilerini bir araya getirdiği Binbir Çiçekli Bahçe’de Yaşar Kemal ‘de dünyaya dair benzer bir umuttan bahsediyordu. Buradan dünyaya açılan pencereyi kerpiç bir duvara çiziyordu. Bize de ütopyanın bir eskizini bulmaktan başka bir şey kalmıyordu.

Sait Faik için durum daha karmaşıktı, insandan yola çıkarak sanki olabildiğince nesnel, empresyonizme dayanan bir dille yaşadığı coğrafyanın sosyolojik haritasını çıkarmaya soyunmuştu. Yapısalcı kuramın ürünü olarak yapılan çalışmalar da bu iddiayı doğruluyor. Sait Faik, bütünün olabildiğince bütünlüklüklü bir portresini çıkarmak için minör ve sıradan dünyalarla ilgileniyordu.

Mesela çok beğendiği bir resmi Burgazada’nın ormanlık arazisindeki bir evden hırsız gibi almaya çabalarken jandarma karakoluna düşüp eş dost sohbetiyle karakoldan çıkışında, kimseyi kendinden gayrı bilmeyen ve büyük bir şefkatle izleyen yüce bir bakış açısı gizlidir. Sait Faik’in hikâyelerinde yine Marx’ın bir sözünün doğrulandığını görüyoruz: “İnsana dair hiçbir şey bana yabancı değildir.” Günümüzün patolojik hümanizmine karşı Sait Faik’in iyileştirici gücü yabana atılacak gibi değil

 

Yorumlar (0)
-6°
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 22 Ocak 2020
İmsak 06:23
Güneş 07:50
Öğle 12:57
İkindi 15:32
Akşam 17:55
Yatsı 19:17
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sivasspor 18 40
2. Başakşehir 18 36
3. Trabzonspor 18 35
4. Fenerbahçe 18 34
5. Alanyaspor 18 32
6. Galatasaray 18 30
7. Beşiktaş 18 30
8. Göztepe 18 26
9. Malatyaspor 18 24
10. Gaziantep FK 18 24
11. Denizlispor 18 22
12. Çaykur Rizespor 17 20
13. Gençlerbirliği 17 18
14. Konyaspor 18 18
15. Kasımpaşa 18 15
16. Antalyaspor 18 14
17. Ankaragücü 18 12
18. Kayserispor 18 10
Takımlar O P
1. Hatayspor 18 37
2. Erzurum BB 18 31
3. Bursaspor 18 30
4. Akhisar Bld.Spor 18 28
5. Keçiörengücü 18 28
6. Ümraniye 18 28
7. Menemen Belediyespor 18 28
8. Adana Demirspor 18 27
9. Altay 18 24
10. Balıkesirspor 18 24
11. Giresunspor 18 24
12. Fatih Karagümrük 18 23
13. İstanbulspor 18 20
14. Altınordu 18 19
15. Osmanlıspor 18 16
16. Adanaspor 18 13
17. Boluspor 18 13
18. Eskişehirspor 18 9
Takımlar O P
1. Liverpool 22 64
2. Man City 23 48
3. Leicester City 23 45
4. Chelsea 23 39
5. M. United 23 34
6. Wolverhampton 23 34
7. Sheffield United 23 33
8. Tottenham 23 31
9. Crystal Palace 23 30
10. Arsenal 23 29
11. Everton 23 29
12. Newcastle 23 29
13. Southampton 23 28
14. Burnley 23 27
15. Brighton 23 25
16. West Ham 22 23
17. Watford 23 23
18. Aston Villa 23 22
19. Bournemouth 23 20
20. Norwich City 23 17
Takımlar O P
1. Barcelona 20 43
2. Real Madrid 20 43
3. Atletico Madrid 20 35
4. Sevilla 20 35
5. Getafe 20 33
6. Real Sociedad 20 31
7. Valencia 20 31
8. Athletic Bilbao 20 30
9. Villarreal 20 28
10. Granada 20 27
11. Real Betis 20 27
12. Levante 20 26
13. Osasuna 20 25
14. Deportivo Alaves 20 23
15. Real Valladolid 20 22
16. Eibar 20 22
17. Mallorca 20 18
18. Celta de Vigo 20 16
19. Leganés 20 14
20. Espanyol 20 14
Arşiv

Gelişmelerden Haberdar Olun

@