Türkiye’de uzun yıllardır kamuoyunda zaman zaman gündeme gelen “Atatürk Yozgat’a ceza verdi” ve “Çapanoğlu ailesinden kız istedi” iddiaları, tarihçiler tarafından şehir efsanesi olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre söz konusu iddiaları destekleyen hiçbir resmi belge veya akademik çalışma bulunmuyor. Aksine tarihsel veriler, bu söylentilerin kronolojik olarak mümkün olmadığını ortaya koyuyor.
Çapanoğlu Ayaklanması ile Karıştırılıyor
Söz konusu söylentilerin temelinde, Kurtuluş Savaşı yıllarında yaşanan Çapanoğlu Ayaklanması (Yozgat İsyanı) bulunuyor. 1920 yılının Haziran–Ağustos ayları arasında gerçekleşen bu ayaklanma, Ankara Hükûmeti’ne karşı Anadolu’nun farklı bölgelerinde çıkan iç isyanlardan biri olarak tarih kitaplarında yer alıyor.
Uzmanlara göre Yozgat’a özel bir “cezalandırma” uygulaması söz konusu değil. Aynı dönemde Konya, Düzce, Bolu ve Koçgiri gibi birçok bölgede de benzer ayaklanmalar yaşandı. Bu nedenle Yozgat’ın özel olarak hedef alındığı yönündeki iddiaların tarihsel bir dayanağı bulunmuyor.
En Kritik Gerçek: Atatürk O Dönemde Yozgat’ta Değildi
Tarihçilerin altını çizdiği en önemli nokta kronoloji.
-
Çapanoğlu Ayaklanması: Haziran–Ağustos 1920
-
Atatürk’ün Yozgat’a ilk ziyareti: 15 Ekim 1924
-
İkinci ziyareti: 3 Şubat 1934
Bu veriler, iddiaların ortaya attığı olayların gerçekleştiği dönemde Mustafa Kemal Atatürk’ün Yozgat’a hiç gitmediğini açıkça gösteriyor. Uzmanlar, bu kronolojik farkın tek başına bile söylentinin gerçek dışı olduğunu kanıtladığını belirtiyor.
Söylentilerin Kökeni Ne?
Tarih araştırmacılarına göre bu tür iddialar, Cumhuriyet’in ilk yıllarında yapılan köklü reformlara karşı oluşan tepkilerin bir sonucu olarak ortaya çıktı.
Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte:
-
Tekke ve zaviyelerin kapatılması
-
Eğitim sisteminin laikleşmesi
-
Medreselerin kaldırılması
-
Hilafetin sona ermesi
gibi büyük değişimler hayata geçirildi. Bu reformlara karşı çıkan bazı çevrelerin, Cumhuriyet liderlerine yönelik itibarsızlaştırma amaçlı söylentiler ürettiği ifade ediliyor.
Uzmanlar bu tür anlatıları “politik propaganda söylentileri” olarak tanımlıyor.
Atatürk’ün Yozgat Ziyaretlerinin Gerçek Amacı
Atatürk’ün 1924 ve 1934 yıllarında Yozgat’a yaptığı ziyaretlerin, Cumhuriyet’in Anadolu gezileri kapsamında gerçekleştiği biliniyor. Bu gezilerin amacı:
-
Cumhuriyet reformlarını halka anlatmak
-
Yerel yönetimlerle temas kurmak
-
Halkla doğrudan iletişim sağlamak
olarak kayıtlara geçti.
“Yozgat Cezalı Şehir” İddiası Doğru Mu?
Resmi kayıtlara göre Cumhuriyet döneminde Yozgat:
-
İl statüsünü korudu
-
Devlet yatırımlarını almaya devam etti
-
Herhangi bir idari cezaya tabi tutulmadı
Tarihçiler, bir şehrin “cezalandırılması” gibi bir uygulamanın Cumhuriyet yönetim anlayışında bulunmadığını vurguluyor.
Akademik veriler ve resmi tarih kayıtları, Atatürk’ün Yozgat’a ceza verdiği veya Çapanoğlu ailesiyle ilgili iddiaların gerçek olmadığını net şekilde ortaya koyuyor. Uzmanlara göre bu söylemler, yıllardır tekrarlanan ancak tarihsel kanıtı bulunmayan bir şehir efsanesinden ibaret.