Çanakkale Zaferi denildiğinde akla sadece stratejik hamleler ve büyük donanmalar gelmez; bu zafer aynı zamanda bir neslin feda ediliş hikayesidir. Bu destanın en hüzünlü ve onurlu sayfalarından biri ise Anadolu’nun kalbinde, Yozgat Lisesi’nin sıralarında yazılmıştır. 1915 yılında vatan savunması çağrısı yapıldığında, kalemini bırakıp tüfeğine sarılan 200 kişilik öğretmen ve öğrenci kafilesi, geri dönmemek üzere yola çıkmış ve Türk eğitim tarihinin en şerefli boşluğunu oluşturmuştur.
Birinci Dünya Savaşı’nın en çetin cephesi olan Çanakkale, sadece askeri bir mücadele değil, aynı zamanda bir "aydınlar savaşı" olarak tarihe geçmiştir. O dönemdeki adıyla Yozgat Sultanisi, bu fedakarlığın sembol merkezlerinden biri oldu. Savaşın en kritik günlerinde, okulun koridorlarında yankılanan ders zilleri yerini vatan savunması namelerine bıraktı.
Okulun öğretmenleri ve yaşları henüz reşit bile olmayan öğrencileri, vatanın tehlikede olduğunu görerek gönüllü olarak cepheye gitme kararı aldılar. Toplamda 200 kişiden oluşan bu eğitim ordusu, Yozgat’tan dualarla uğurlanırken, aslında bir daha dönmeyecekleri bir yolculuğun ilk adımlarını atıyorlardı.
Mezun Veremeyen Yıllar: Boş Kalan Sıralar ve Şehadet Şerbeti
Yozgat Lisesi’nin tarihine altın harflerle ancak bir o kadar da hüzünle kazınan gerçek, savaşın bilançosuyla ortaya çıktı. Cepheye giden 200 kişilik kafilenin tamamı, Çanakkale’nin geçilmez olduğunu kanıtlamak adına şehit düştü. Bu büyük kayıp, okulun eğitim hayatında derin bir sessizliğe neden oldu.
"Yozgat Lisesi, Çanakkale Savaşı nedeniyle 1915, 1916 ve 1917 yıllarında tek bir mezun dahi verememiştir. Okulun o dönemki mezuniyet defterleri, vatan sağ olsun diyen kahramanların şehadet haberleriyle dolmuştur."
Bu durum, sadece Yozgat’ın değil, Türkiye’nin o dönemdeki entelektüel sermayesinin nasıl vatan uğruna feda edildiğinin en somut kanıtıdır. Bugün okulun bahçesinde dolaşan her öğrenci, aslında bu 200 isimsiz kahramanın mirasını taşımaktadır.
Mustafa Kemal Atatürk ve Çanakkale Ruhu
Çanakkale Zaferi’nin 111. yıl dönümünde (veya güncel kutlamalarda), başta Anafartalar Kahramanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, Yozgat Lisesi’nin şehit düşen öğrencileri gibi binlerce vatan evladı rahmetle anılıyor. Atatürk’ün "Size ölmeyi emrediyorum" sözünün vücut bulmuş hali olan bu gençler, bugün özgürce eğitim alınan okulların gerçek banileridir.
Yozgat Lisesi örneği, bir milletin var oluş mücadelesinde eğitimin ve vatan sevgisinin nasıl iç içe geçtiğini göstermesi açısından "ajans haberi" niteliğinden öte, bir milli şuur dersidir.
