04.08.2022, 06:08

İlham Kaynağı Eylül

“Sonbahar sanattır,

Diğerleri mevsim..”Cemal Süreyya

On iki ayın en renklisi, anlamlısı ve etkilisi olan Eylül ayıdır.İnsana  isim olan, Adına kitaplar yazılan,şarkılar ve türküler söylenen,yedi rengin ve 72 nefis kokunun doğaya yayıldığı,gözlerde, gönüllerde,doğada ve tarihte iz bırakan farklı bir zaman dilimi,ilham ve düşünce kaynağıdır.

^Eylül sabahının serinliğini/Yaprakların serinliğini

Ciğerlerime dolduruyorum/Sessizlik ve serinlik

Birleşiyor/Yıkanmış güvercinler

Ve çok uzakta bir tren sesi

Her zaman yeniden başlamak duygusu/Doğuyor içimde/Her uyanışımda

Düşmanlarımı bağışlıyorum/Daha çok seviyorum dostlarımı

Her uyanışımda/Eylül sabahının serinliğini

Yüreğime dolduruyorum.” Ataol Behramoğlu

YAPRAK: Can damarı toprağın, havanın , suyun /Doğanın akciğeri ,oksijen deposu

Özel  sayfaları ağaçların/İlkbaharda yemyeşil,/Sonbaharda sapsarı,mosmor olmaktasın/Güzel Yaprak,

Sonunda sadık yarinle buluşuyorsun oluyorsun toprak. /Toprağa can katıyorsun yapra …Yahya Aksoy

Günlere,aylara ve yıllara verilmiş görevler ve yüklenen anlamlar vardır. Takvimlerin ve mevsimlerin tarihçesi incelendiği zaman  aylara yüklenen anlamlar verilen değerler kendiliğinden ortaya çıkar. Doğada baharla beraber  başlayan canlılık,yaz  mevsiminde olgunlaşmaya ve son baharda hasada yerini bırakır.

Yaz mevsiminin son  dönemine  gelen Eylül ay, olgunlaşmanın, bayramın ve şenliğin  ayıdır. Bu değerleri sosyal ve kültürel zenginlikler tamamlar. Düğünler,şenlikler  ve esenlikler bütün hızıyla, özellikleri ve güzellikleri ile halk tarafından  omuz oğuza ve sevinçle paylaşılır.

Eylül ayı gelince düğün ,dernek kurulur.davullar, zurnalar çeler halaylar tutulur.Gelin alayı kurulur,aynalar tutulur, gönül zenginlikleri ve  göz güzellikleri  aynalara yansıtılır, "Aynalı körük olmazsa,ut kemani çalmazsa ben gelin gitmem" türküleri söylenir,kınalar yakılır, el işi ,göz nuru  çeyizler sergilenir.Sofralar kurulur tüm konuklar doyurulur.gönül sevinci ve mutluluğu halkla paylaşılır.

 Mehmet Rauf'un  "EYLÜL" adlı romanı da ünlüdür.Eylül ayı üzerine öyküler, türküler,masallar, insan isimleri,ninniler ve şiirler de  bulunmaktadır.

“Eylülde aşk, eylülde acı, eylülde yalnızlık zordur,/Eylülde her şey zordur, ben eylülü onun için severim…”

Diyen şair gibi eylülde her şey zor ve güzeldir. Eylülün ilk günlerini yaşıyoruz, bir başka deyişle hazan mevsiminin başlangıcını. Günler kısalmaya başladı, gittikçe daha da kısalacak. Yaz günlerinin o kavurucu sıcakları yerini tatlı bir serinliğe terk ediyor yavaş yavaş. Doğa bir başka bahara kadar vedaya hazırlanıyor; sarının, kızılın her tonu sarıyor evreni, yapraklar rüzgarların peşi sıra koşturup duruyor. Yani eylül hüzünlerin ve ayrılıkların ayı… Bu nedenle de edebiyatçılara, şairlere ilham kaynağı olmuş hep…

İlk defa 1900-1901 yılları arasında Servet-i Fünûn dergisinde tefrika edilen Eylül'ün kitap halinde ilk baskısı 1901 yılında yapılmıştır.Mehmet Rauf'un en önemli eseri olan Eylül, zamanının ilk psikolojik romanı olarak kabul edilir.Romanda, Suad, Süreyya ve Necib üçlüsü arasındaki aşk-sadakat-evlilik üçgeninde, bu insanların ruhsal çözümlemesi yapılmıştır.

9 Eylül 1922'de İzmir'e giren ve müstevli düşmanı denize döken Mustafa Kemal Paşa ve  orduları tarihin altın sayfalarında yerlerini almışlardır.

9 Eylül - Halk Fırkası doğuyor.Lozan Antlaşması’nın kabulü nedeniyle Meclis’te baş gösteren yoğun tartışmalar üzerine Mustafa Kemal, İzmir’in kurtuluşunun yıldönümü olan 9 Eylül 1923’te, “9 Umde” adı verilen siyasi programı ilan etti ve iki gün sonra İçişleri Bakanlığı’na verilen bir dilekçeyle kendisine bağlı milletvekillerinden oluşan Halk Fırkası’nı kurdu. Partinin kurucuları Refik (Saydam), Celal (Bayar), Sabit (Sağıroğlu), Münir Hüsrev (Göle), Cemil (Uybadın), Kâzım Hüsnü, Saffet (Arıkan) ve Zülfü (Tiğrel) oldu. Recep (Peker), genel sekreterdi.

29 Ekim 1923’te, Halk Fırkası üyesi olan 158 milletvekili Cumhuriyeti ilan ederek Mustafa Kemal Paşa’yı ilk Cumhurbaşkanı seçti. Ertesi gün ise Mustafa Kemal Paşa tarafından Malatya Milletvekili İsmet Paşa, kabineyi kurmakla görevlendirildi. Hükümeti kuran İsmet Paşa, 19 Kasım 1923 tarihinde aynı zamanda Halk Fırkası Başkan Vekili oldu.

Milli Mücadele’nin lider ve aydın kadrosunu oluşturan milletvekillerinin bazıları (Kâzım Karabekir, Rauf Orbay, Adnan Adıvar, Ali Fuat Cebesoy, Hüseyin Avni, Cafer Tayyar Eğilmez, Refet Bele, Bekir Sami) Meclis’te ayrı bir grup oluşturarak, 17 Kasım 1924’de Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nı kurdular. Yaklaşık aynı günlerde, Halk Fırkası’nın adı da Cumhuriyet Halk Fırkası oluyor.

84 yıl önce bugün (14 Eylül 1936) Türkiye Cumhuriyeti Maarif Vekaleti tarafından açılan müsabakada, ilkokullarda okutulacak Alfabe kitabı seçildi. Murat Özgün ve İlhan Gökçe’nin hazırladığı kitap, köy ve şehir okulları için iki ayrı şekilde basılmış; fiyatları ve resimleri farklılık göstermişti.

12 hayvanlı Takvimde, ayların özellikleri ile hayvanların nitelikleri eşleştirilmekte ve canlıların zamana göre ne anlamlara geldikleri konusuna ışık tutulmakta.

Astronomide yıldızlar ve aylar özel olarak tanımlanır ve eşleştirilir.Burçlar da da bunun etkileri anlatılır. İnsanı etkilen gök yüzü, yer yüzü, aylar ve mevsimler doğa ile birey arasında  yakın bağın olduğunu göstermektedir.

“Aşk Senfonisi EYLÜL” şiir kitabında Saniye Gündüz Yıldırım çiçeklere seslenmekte:” Saksıda çiçek birazcık suyla/Kendini sevdirir/ Sevmesem boynunu eğdirir.”

Yılların  tecrübesine dayalı olarak ,meslek içi eğitimler için en uygun ayın EYLÜL  olduğu ifade edilir. Belgesel çekiminde de eylül ayı tercih edilmektedir.Sanatçılar bestelerini, yazarları kalemlerini konuşturmalıdır bu ayda. Ünlü besteci Fazıl say’a da, bu ayda bir görev düşmektedir.Ülkemizde tarihe ve doğaya özel damgasını vuran EYLÜL için bir beste yapılması anlamlı ve etkili olacaktır.

Tarihin  ve zamanın akışı ile toplumun akışı iç içedir . Ressamım tuvalinde, bestekârın eserinde,roman ve öykü eserlerin pek çoğunun ilham kaynağı EYLÜL ayına tarihlenmekte ve Eylüller düğünlerde derneklerde ve her alanda heyecan vermeye devam etmekte...

Bir zamanlar, Eylül ayı Sümerbank ayı olurdu.

Okul önlüğümüzden, pantalona, beyaz yakalarımızdan, defter kalem ve beslenme çantasına kadar herşeyi Sümerbank’tan aldık biz.

Annelerimizin patiskaları, amerikanbezleri , babalarımızın mendilleri, hâlâ kullanılan porselen takımlar, Beykoz köselesi kunduralar...

Bir zamanlar herkesin çizgili pazen pijaması, Sümerbank çorapları vardı.

Memur çocukları kumaş kokulu Sümerbank mağazalarına ailecek yapılan ziyaretleri iyi bilirler.Çünkü devlet memuruna , devlete bağlı çalışan işçilerine Sümerbank istihkakı hakkı verirdi.

Gelinlik çeyizlere Sümerbank çeki konurdu.

Yatılı öğretmen okullarında okuyan öğrencilere her yıl bir çift ayakkabı yollardı Sümerbank.

Kredi Yurtlar Kurumu’nun çarşaf ve nevresimlerini üretir, öğrenciye burs verir, onları yurtdışında eğitime de gönderirdi.

Bir dönem Galatasaray’ın formalarını Sümerbank dikmişti. Futbolcular merserize veya keten dokuma bu formalarına gözleri gibi bakar, her maç sonrası yıkar, Bir sezon boyunca giyerdi.

Rengarenk püfür püfür, desen desen,basmalar üreten Sümerbank Anadolu kadını için adeta bir basma devrimi yapmıştı.

Sümerbank, bir zamanlar Sovyet kredisi ile kurulan küçük işletme iken zamanla mensucat,porselen, kırtasiye, kilim,tuğla, ayakkabı üretiminin tüm aşamaları için gereken her şeyi genellikle kendi bünyesinde yapan ve finansmanını kendi bankasından karşılayan dev bir holding olmuştu.

40 binden fazla çalışanı, 500 e yakın mağazası, 41 fabrikası, 43 banka şubesi ile dar gelirli vatandaşın ihtiyacını karşılayan bir kuruluştu.

Turgut Özal, IMF ve Dünya Bankası ile görüşmelerinde “ halkın sırtında kambur”diye şikayet ettiği Sümerbank’ın son fabrikasına da 11 Ocak 2002 de kilit vuruldu. Tarihi bize çok şey anlatmakta.

Güzel aylarınız ve ilhamlarınız sonsuz olsun, eylülde hazan olmasın ,gönlünüz mutlulukla dolsun...

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
Boğazlıyan Belediyesi’nin çalışmalarından memnun musunuz?
Boğazlıyan Belediyesi’nin çalışmalarından memnun musunuz?
Namaz Vakti 05 Aralık 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Samsunspor 15 27
3. Keçiörengücü 15 26
4. Rizespor 14 25
5. Pendikspor 14 25
6. Bodrumspor 15 25
7. Boluspor 15 25
8. Manisa FK 15 24
9. Bandırmaspor 15 24
10. Sakaryaspor 16 22
11. Altay 15 21
12. Adanaspor 15 18
13. Göztepe 14 18
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 15 14
16. Altınordu 15 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 15 7
19. Denizlispor 15 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@