06.07.2021, 06:54

Işık Doğu'dan Yükselir

"İlim ve sanat takdir edilmediği yerden göç eder."İBNİ SİNA (980-1037)

“Eğer 1000’li yıllarda Nobel ödülleri dağıtılıyor olsaydı,neredeyse tümünü Anadoludakiler alırdı.” Tarihçi Martin Kramer

ilk kağıt fabrikasını kuran, mikrobu ve atomu tanımlayan, kızamık ve çiçek hastalığını keşfeden,ilk göz ve kanser ameliyatını yapan,cüzzamın ve veremin tedavisini ilk uygulayan;büyük ,küçük kan dolaşımını bulan,trigonometriyi,tanjant, kotenjantı  ilk kullanan,dünyanın çevresini, yıldızların yer açıklıklarını ilk ölçen, ilk uçağı, denizaltını yapan,yer çekimini bulan, ilk dünya haritasını çizen fakat  hakkı teslim edilmemiş ve göz ardı edilmiş Türk ve Müslüman bilim adamlarını saygı ile anıyoruz.Onlar buldular, keşfettiler ama Batı geliştirdi.

Botanik,astronomi,metalutji,coğrafya, matematik ve tarih gibi çok çeşitli alanlarda çalışmaları ile ünlü Dinaverî, İran-Dinaver(828-896) bölgesinde doğmuş ve Anadolu’yu da gezerek  eserlerine aktarmıştır.Evinin çatı kısmını rasathane yapmıştır.

Cerrahide  dikiş malzemesi olarak ilk kez hayvan bağırsağını kullanmış, tıp ile ahlâk arasında ilişki üzerinde durmuş,tıp biliminde deney ve gözlemlerin önemime vurgu yapmıştır.Rey şehrinde doğan Ebubelir-Er- Râzî(865-932)Fizik, felsefe, tıp,kimya alanlarında ikiyüz’den fazla eser vermiştir.

X.yüzyılın önde gelen  astronom ve astrologlarından Ebu Ma’şer El Belhî(785-886), med-cezir(gel-git) olayını ilk keşfeden bilgindir.Ona göre,”zamanı belirleyen ve mevsimlerin meydana gelmesini sağlayan yıldızlar,elbette ki her şahsın ahlak,karakter ve psikolojik yapısı üzerinde de etkili olacaktır.”

Türkistan’ın Farab şehrinde dünyaya gelen,Buhara, Bağdat, Şam,Kahire,Harran ve Halep gibi zamanın  önemli  ilim merkezlerini dolaşan, tıp,felsefe, mantık,matematik,musiki ve siyaset bilimi alanlarında eserler veren Farabî(870-950),ilimleri sınıflandırmış,Türk kimliğini ve töresini bırakmamıştır

Dünya tarihinde ilk defa 794’te Bağdat’ta kağıt fabrikasını kuran,Gutenberg’e ilham veren ve tüm dünyada yeni bir devrin başlamasına  çığır açan, Abbasi İmparatorluğunda on yedi yıllık vezirliği sırasında büyük hizmetler yapan İbni Fazıl(739-805) ilmin yayılmasını kolaylaştırdı.

İnsanın uçması konusunda ilk ilmi ve pratik teşebbüsü,İslam bilgini Endülüslü İbni Firnas’ın(?-888) yaptığı tarihi kaynaklarda yer almıştır.

Fen alanında hemen her dalda yüksek bilgi sahibi olan El-Kindi(9.yy), sıvıların özgül ağırlıklarını ölçen,geometride açıları ilk defa pergel ile ölçen, 20 ayrı sahada 270 eser veren bilim insanı.

 Asya’da tarihi bir bölge olan  Harezm’de doğan (973-1051) ,dünyanın döndüğünü ilk bulan,Ümit Burnu, Amerika ve Japonya’nın varlığından bahseden ilk Müslüman-Türk bilim adamı Ebu Reyhan Muhammed bin Ahmet el-Birûnî’dir. Çok yönlü bir bilim adamı olan Birûnî, astronomi üzerine yaptığı çalışmayı Gazneli Mahmut’un oğlu Mesut’a sundu. Sultan Mesut’da bunun üzerine ,kendisine dönemin en değerli armağanı olan  bir fil yükü gümüşü hediye edince,”Bu armağan beni baştan çıkarır, bilimden uzaklaştırır.” Diyerek bu hediyeyi geri çevirdi

Tarihi İpek Yolu üzerinde Meşhed ile Semerkand arasında ticaret ve bilim durağı olarak bilinen  kentlerin anası Merv'in " Ateşin ilk defa  bulunduğu yer" olarak tanınması  ile ilgili olarak  ortaya çıkan çok sayıda efsane bulunmakta , şehrin gizini  ve özünü bu sözlü ve yazılı kültür ürünleri anlatmaktadır...Tarihî kentler üzerine çok sayıda sözlü kültür ürünü bulunduğu gerçeği edebiyat tarihinde önemli yerini almış bulunmakta.

Dede Korkut,Hoca Ahmet Yesevi, Kaşgarlı Mahnut, Yusuf Has Hacip,Ali Şir Nevai,Mahdum Kulu,Abay, Bahtiyar Vahapzade ve Tarihi İpek Yolu’nda iz bırakan tüm yetkin ve seçkin insanları unutmuyoruz.

İlim tarihi araştırmacısı Will Durant, Medeniyet Tarihi şu bilgilere yer verdi: “ Kâğıt imalat metodu Müslümanlar tarafından Sicilya ve İspanya’ya sokuldu. Oradan Fransa ve İtalya’ya geçti. MS .105 tarihinden itibaren Çin’de kullanılğını gördüğümüz Kâğıdı,707 tarihinde Mekke,,800 tarihinde Mısır,950De İspanya,1100’de Bizans,1102’de Sicilya,1228’de Almanya ce 1309’da  İngiltere’de görüyoruz…”

Kaynaklarda ,önce Sümerlerde tablet denilen tuğla,Mısırlılarda kamıştan yapılmış papirüs ve Yakın Doğu’da deriden yapılan parşömene rastlandığı belirtilerek, bunların az bulunduğu ve çok pahalı olduğu,bu nedenle insanlığın düşündüğünü ve bildiğini  yazmaktan mahrum kaldığı ifade edilmiştir.

Tarihi ilim haline getiren Sosyolog ve şehircilik uzmanı,köy-kent farklılaşması hakkında toplumsal çözümler getiren İbni Haldun(1332-1406), Tunus, Endülüs ve Mısır bölgesinde yaşadı.

İlk sistem mühendisi, Leonardo Vinci’yi etkilen ilk sibermetçi ve elektronikçi,robot biliminde çalışmalar ile ünlü Cizre’de doğan Cezerî(1136-1206) bilgi sayarın babasıdır. Oysa bilgi sayarın  babası yanlış olarak  İngiliz matematikçi Charles Rabbage olarak bilinir.

Avrupalılardan dört yüz yıl önce ilk zooloji ansiklopedisini yazan, dünyada ilk kez hayvanların ilmi tasnif ve tasvirini yapan Demirî (1349-1405) Mıısır’ın Dimyat şehri yakınlarında doğmuştur.

Semerkant’da doğan ,astronomi ve matematik alanında önemli hizmetler veren Ali Kuşçu(1403-1474), Uluğbey’in kurduğu gözlem evinin yönetcisi Kadızâde-i Rumî’nin ölümü üzerine, gözlemevi yöneticisi olmuş,daha sonra  Akkoyunlu Uzun Hasan’ın yanına gitmiş ve oradan İstanbul’a geçerek Fatih Sultan Mehmet ile görüşmüş ve etkin olmuş bir bilim adamıdır. Fatih Sultan adına atfen “Muhammediye” adını verdiği matematik kitabını çıkarmıştır.

 Akşemseddin(1389-1459),Pastör’den önce mikrobu bulan ilk bilim adamıdır.İstanbul’un fethinin manevi babasıdır.Fatih Sultan Mehmet’in hocasıdır.

Doğan Kuban şöyle demekte: “Geçmişi sorgulamayan toplum geleceği kuramaz.Çağdaş teknolojiyi kullanan ,fakat aklı geçmiş toplum modellerinde kalmış olan bir toplum geleceğini programlayamaz.”

Verem mikrobunu Robert Koch’dan yüzelli sene once keşfeden ünlü doctor,hattat,astronomi âlimi Abbas Vesim Efendi(1689-1761). Tıbbı iyice anlayabilmek için fizik,mekanik ve tecrübei kimyayı bilmenin  gerekli olduğunu savundu.

Endülüs’te yetişen meşhur astronomi âlimlerinden,keşif ve hizmetleri ile ün salmış Zerkalî(1029-1087),Batlamyus’un aksine dünyanın gerçek yörünge noktası hareketini ve güneşin ta’dil merkezinin asırlık değişikliğe bağlı olduğunu keşfederek kanuna bağladı.Böbrek taşlarının nasıl çıkarılacağını öğreten  ilk Böbrek ameliyatını gerçekleştiren,eserleri ve uygulamaları ile tıp tarihinde derin izler bırakan Zehravî(936-1013),Müslüman cerrahların babası olarak Kabul edilir.

Çağının en büyük  astronomu ve trigonometride yeni çığır açan ünlü bir âlim ve bilgin ve olgun  bir  hükümdar Uluğ Bey(1393-1449),Semerkant’ta bir medrese ve bir de rasathane yaptırmıştır.

İnsanoğlu gök yüzünü her zaman izlemiş güneş, ay ve yıldızların  değişen hareketlerini tablolara aktararak ve takvimler yaratarak hayatını yönlendirmiştir.Bilim  bu alanda araştırmalara ağırlık vermiş.

Tarihi İpek Yolu’nda iz bırakan bilgin, seyyah, sanatkâr ve diplomatlar, dünya tarihine ışık tutmaktalar. Doğu’nun bilim, tarih, kültür ve diğer zenginlikleri yeni buluşlarla taçlanmışsa da gelişmeleri batıda daha etkin ve yaygın olmuştur.Çağdaş bilim araştırma ve inceleme ile yaratılmıştır.

Mustafa Kemal Atatürk, esir milletlerin kurtuluşlarına daima arka çıkmıştır. Ona göre hiçbir memleket yabancı bir devletin  sömürgesi olmamalıydı. Türkiye’ye gelen bir Mısır elçisi diyor ki:

“1933 Mart’ında Mustafa Kemal’in Mısır elçiliğine gelişini hatırlıyorum. Sabah oluyordu. Şafak sökmek üzereydi. Neşe içinde olan Mustafa Kemal Paşa,‘Doğudan şimdi doğacak olan güneşe bakınız’ dedi. Ufukta ilk günün ışıkları belirmişti:

‘Şimdi günün ağardığını nasıl görüyorsam, uzaktan, bütün doğu milletlerinin uyanışlarını öyle görüyorum’ dedi. Bağımsızlık ve hürriyetlerine kavuşacak daha pek çok kardeş milletler vardır. Bu milletler bütün güçlüklere, bütün engellere rağmen, her şeyi yenecekler ve kendilerini bekleyen güzel geleceğe kavuşacaklardır. Sömürgecilik ve emperyalizm yeryüzünde yok olacak ve yerlerine, milletlerarası hiçbir renk, din, ırk farkı gözetmeyen yeni bir ahenk ve işbirliği çağı gelecektir.Biraz durdu, şu sözleri ilave etti:‘Size bu sözleri söyleyen Cumhurbaşkanı değil, Türk milleti’nin  sadece bir ferdi olarak Mustafa Kemal’dir’ dedi.”

Kaynak: -F. Falih Rıfkı Atay, Babamız Atatürk, 2. Baskı, İstanbul 1966, s.134–135.

- Atatürk’ten Gençliğe Unutulmaz Anılar, Ahmet Gürel, Mayıs 2009)

Yorumlar (0)
12
açık
Günün Anketi Tümü
Olası bir erken seçimle karşı karşıya mıyız?
Olası bir erken seçimle karşı karşıya mıyız?
Namaz Vakti 22 Mayıs 2022
İmsak 03:27
Güneş 05:14
Öğle 12:42
İkindi 16:37
Akşam 20:01
Yatsı 21:40
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 37 57
9. Sivasspor 38 54
10. Kasımpaşa 38 53
11. Adana Demirspor 37 52
12. Galatasaray 38 52
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 37 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 37 71
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 37 49
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 37 45
14. Aston Villa 37 45
15. Southampton 37 40
16. Everton 37 39
17. Burnley 37 35
18. Leeds United 37 35
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 37 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Espanyol 37 41
14. Elche 37 39
15. Getafe 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@