19.08.2022, 02:11

İslam'da Örfün yeri

Örf, kanunlarla sınırlanmaksızın, durumun gerektirdiği hüküm ve icraat anlamına gelir. (Âsım Efendi, Kamus Tercemesi, İstanbul 1305, III, 674 "urf")   Bazı muasır alimlerde örfü şu şekilde tarif etmişlerdir: "Örf, herkesin bildiği ve genellikle kendisine uya geldiği söz ve fiillerdir" (el-Hallaf el-Masâdır, Kuveyt 1390/1970, s. 145) ,"Örf, insanların çoğunluğunun benimseyip alışkanlık haline getirdiği işler veya işittiğinde hatıra başka anlam gelmeyecek derecede özel bir anlamda kullanmayı alışkanlık haline getirdikleri lafızdır" (Zekiyüddin Şa'ban, Usûlül-Fıkh, Terceme. İbrahim Kafi Dönmez, Ankara 1990, s. 175). 
     Yuklarıda Kamusta yapılan tanıma göre yapılan iş ve işlemler "amelî örf" olarak adlandırılır. Bir kısım alim de  bunları "âdet" olarak tanımlamıştır.  Genellikle sözlü ifade kullanmaksızın parayı verip bedeli olan ekmek, dergi, gazete vb. şeyleri teslim almak (beyu't-teâtî) ve kira bedelini peşin ödeme  âdet haline getirilip peşin ödenmesi gibi uygulamalar örnek olarak verilebilir. 
Diğer tanımdakiler ise "kavlî örf" olarak adlandırılır. Örneğin "çocuk" kelimesi erkek ve kız  iki cinsi de kapsadığı halde, bunu bir belde halkı yalnız "erkek çocuk” anlamında kullanmayı âdet haline getirmişse, bura da bir kavli örf oluşmuştur.
  Âdet ise  kelime olarak "avd" ve "avdet" kökünden bir isim olup, kök anlamı; ayrıldığı şeye yeniden dönmek, geri dönmektir.  Bir işi yapıp bitirdikten sonra bir daha yapma anlamına gelir. 
Âdet, Allah'a (c.c) izafe edilirse (âdetullah), Allah'ın sünnetini yani ilâhî kanunu ifade eder. 
Kadınlara özel durumada, belirli devrelerde tekrar tekrar vuku bulduğu için "âdet" adı verilmiştir. 
     Örf kelimesi üç harfli köküyle Kur'an-ı Kerim'de iki yerde geçer: 1- “Örf ile emret..." (A'râf, 7/199  ayette kelime islama uygun olan, aklın güzel bulduğu şeyler anlamındadır.
Burada şu iki husus önemlidir: 
- Örf ile emretmek demek "her örf", veya "her mâruf" emredilmesi gerekli olan şey demek değildir. Yani her emrin örfe uygun olması gerekir, fakat her örfün mutlaka emredilmesi gerekli değildir.
-İnsanlar arasında yayılmış, şuyû bulmuş, iyi kötü her şey, her âdet ve gelenek örf demek değildir.  Yani her maruf olan şey emredilmeye layık olmadığı gibi, her âdet ve gelenek de örf demek değildir. Bu çerçeve varolan örler dinimizde delil kabul edilmiş ve nitekim mecelede bu husus: “Örf ile tayin, nass ile tayin gibidir" (Madde 45) hükmü yer almıştır.
   2- “Andolsun her biri ardınca (urfen) gönderilen meleklere..." (Mürselât, 77/ 1) ayetinde ise örf; iyilik ve ihsan anlamını kapsadığı gibi, bu üstünlükleri yaymak için arka arkaya gönderilen meleklerin geliş tarzlarını da ifade etmektedir. 
    Örf Sahih ve fasit olarak iki başlıkta değerlendirilir.
1. Sahih Örf: Kitap ve sünnete uygun olarak veya bu kaynaklara aykırı olmaksızın meydana gelen örflerdir.
2. Fâsit Örf: Kur’andaki bir ayet veya hadisi şerife aykırı düştüğü için geçerli sayılmayan örflerdir.
     Kitap ve Sünnette bazı meselelerin çözümü örfe bırakılmıştır. 
   - Kadının nafakasını örfe göre karşılamak. (Bakara, 2/233). 
   - Süt anneye verilecek ücreti örfe göre belirlemek. (Bakara, 2/233).
   - Yoksul olan velinin  yetimin malından örfe göre yiyebileceği.  (en-Nisâ, 4/6).
    - “Müslümanların güzel gördüğü şeyler, Allah katında da güzeldir.”  (Ahmed b. Hanbel, I, 379). 
     Sahih örfler hareket etmek bazı durumlarda uyulması gereken bir emir bazı durumlarda ise dinin serbest bıraktığı şeyler iken  fasit örfler ise dini dejenere edip toplumsal ahlaka zarar verdiği için  uzak durulması gereken uygulamalardır. Bu çerçevede cenazeyi alkışlamak, kabir başında mum yakmak, düğün ve eğlence gibi müzikli ortamlarda kadın erkek beraberce oynamak  gibi şeyler fasit örfler olup uzak durulmalıdır. 
Diğer taraftan Sünnete ve örfe uygun olan etraftaki komşular tarafından cenaze evine yemek götürüp onların sıkıntılarını hafifletmek  olduğu halde bunun cenaze evi tarafından yemek verilir hale dönüştürülmüş olması da yaygın bir fasit örf halini almış durumdadır. Ayrıca ölen kişinin borcu olduğu ve  borçluları ödenmeyip beklediği halde onun adına  hayır hasenat yapılmak, şatafatlı mezarlar yaptırmak, yaptırmayanları kınamak, kadınların mezarlığa girmesini yasaklamak, mirası paylaşmamak gibi uygulamalarda yer yer yaygınlık kazanmış olan fakat örf olmayıp yanlış uygulamalardır.

Yorumlar (0)
18
açık
Günün Anketi Tümü
Aydıncık Belediyesi’nin çalışmalarından memnun musunuz?
Aydıncık Belediyesi’nin çalışmalarından memnun musunuz?
Namaz Vakti 01 Ekim 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 7 17
2. Adana Demirspor 8 17
3. Galatasaray 8 17
4. Trabzonspor 8 16
5. Beşiktaş 7 14
6. Konyaspor 7 14
7. Fenerbahçe 6 13
8. Kayserispor 8 12
9. Kasımpaşa 8 12
10. Gaziantep FK 8 11
11. Alanyaspor 7 8
12. Giresunspor 6 7
13. Karagümrük 6 6
14. Antalyaspor 7 6
15. İstanbulspor 6 5
16. Ankaragücü 7 4
17. Sivasspor 7 4
18. Ümraniye 7 2
19. Hatayspor 6 1
Takımlar O P
1. Eyüpspor 7 14
2. Sakaryaspor 7 12
3. Pendikspor 7 12
4. Bodrumspor 7 12
5. Keçiörengücü 6 11
6. Boluspor 5 10
7. Bandırmaspor 5 10
8. Samsunspor 6 9
9. Manisa FK 5 8
10. Tuzlaspor 6 8
11. Göztepe 7 8
12. Adanaspor 6 7
13. Rizespor 6 7
14. Gençlerbirliği 6 6
15. Altay 7 6
16. Altınordu 5 3
17. Erzurumspor 5 3
18. Ö.K Yeni Malatya 7 3
19. Denizlispor 6 2
Takımlar O P
1. Arsenal 8 21
2. M.City 7 17
3. Tottenham 8 17
4. Brighton 7 14
5. Chelsea 7 13
6. M. United 6 12
7. Newcastle 8 11
8. Fulham 8 11
9. Liverpool 7 10
10. Brentford 8 10
11. Everton 8 10
12. Bournemouth 8 9
13. Leeds United 6 8
14. Aston Villa 7 7
15. Southampton 8 7
16. Crystal Palace 7 6
17. West Ham United 8 7
18. Wolves 8 6
19. Nottingham Forest 7 4
20. Leicester City 7 1
Takımlar O P
1. Real Madrid 6 18
2. Barcelona 6 16
3. Athletic Bilbao 7 16
4. Real Betis 6 15
5. Villarreal 7 12
6. Osasuna 6 12
7. Atletico Madrid 7 11
8. Real Sociedad 6 10
9. Valencia 6 9
10. Mallorca 6 8
11. Girona 6 7
12. Rayo Vallecano 6 7
13. Celta Vigo 6 7
14. Getafe 7 7
15. Real Valladolid 7 7
16. Sevilla 7 6
17. Espanyol 6 4
18. Almeria 7 4
19. Cadiz 7 4
20. Elche 6 1
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@