10.01.2017, 05:16

Suç ve Ceza'dan bakınca günümüz

Hayatımda apayrı bir yeri olan kişi, Fyodor Dostoyevski’nin “Suç ve Ceza”sının yayınlanmasından bu yana 150 yıl geçti. İnanılmaz derecede etkileyici olan Suç ve Ceza, aynı zamanda çağdaş bir siyasi öneme sahiptir.Kitabın teması; sıcak bir St Petersurg gününde, meteliksiz bir öğrenci olan Rodion Raskolnikov’un, rehin dükkânı sahibi yaşlı bir kadını nasıl öldürdüğüne dayanmaktadır. Bu cinayeti kendi yarattığı bir fikri kısmen kanıtlamak için işler. Raskolnikov’un fikri şu şekildedir: Bazı müstesna kişiler, Napoleon gibi, yasaların üstünde olabilir. Bunun yanı sıra, ona göre, rehinci kadın değersiz bir insandır ve onun ölümü, topluma safi bir yarar sağlar. Ancak, cinayet sırasında kurbanın kibar ve savunmasız kız kardeşi gelir. Raskolnikov, hiç düşünmeden onu da öldürür. Okur, Raskonikov’un nasıl duyarsızlaştığını ve fikirlerinin (Hegel ve Bentham okumalarının etkisinde kalan) istenmeyen sonuçlara neden olduğunu görür. Raskolnikov’un kelime anlamı “ikiye bölmek” ya da “bölücü”dür. Onun bölünmüş kişiliği, ilhamını Stevenson’nın “Jenkyll and Hyde” adlı hikayesinden alır. İlk psikolojik romanlardan biri olan Suç ve Ceza, ayrıca oldukça politik bir romandır. Bu roman, 2016’da meydana gelene benzer bir şekilde, ekonomik liberalizme karşı bir reaksiyon dalgasını yansıtır. Raskolnikov, karışık bir karma olarak görülebilir; liberal fikirleri yansıtırken aynı zamanda bu fikirlere karşı gelen bir karma.Balzac ve DostoyevskyLiberalizmin kendi kendini zengin etme kuralı olarak gören Louis Philippe öncülük ettiği “Temmuz Monarşisi (1830-48)” sırasında Fransa’da ortaya çıkan liberalizm, kendiyle birlikte bir hayal kırıklığını da getirerek topluma yaymıştır. Özellikle yabancı (Anglo-Saxon) bir ithalat gibi görülen liberalizm, sosyal problemler için uygun bir günah keçisi halini almıştı.Balzac, romanlarında, özellikle 1835’te yayımlanan “Goriot Baba (Le Pere Goriot)” romanında, “Temmuz Monarşisi” etkisi altında yozlaşmaya, sosyal yükselişe ve maddeciliğe odaklanmış Paris’i tasvir eder. Anti-liberal Balzac, Rusya için bir ilham kaynağı haline gelir. 1847 yılındaki “Kiev Üzerine Mektup” eserinde, Rusya’nın mutlak gücünü övgülerde bulunur ve Rusya’nın, kendi deyimiyle, “despotizm diye adlandırılan şey”inin Fransa’nın “ayak takımı yönetimi”ne tercih edilebileceğini belirtir. Suç ve Ceza’nın temasında ve roman karakterlerinde Balzac’ın etkisi hissedilir. Ayrıca, anti-liberal mesaj çok daha güçlüdür.Savaş ve Barış romanında liberalizm, kitabın en kötü karakteri olan “zengin işadamı, Luzhin (kelime anlamı çamurlu sudur)” ile temsil edilir. Kitapta onla tanıştığımızda, günümüzde “karartma ekonomisi” olarak adlandırılan durum hakkında tartışmaktadır. Luzhin, Raskolnikov’un ailesinin soylu yoksulluklarının avantajlarını kullanarak, Raskolnikov’un kız kardeşiyle evlenmeyi planlamaktadır.Luzhin’in bu onur kırıcı evlilik teklifi, Raskolnikov’u cinayete sevk edecek olan son damladır (rehineci kadın bu durumdan hiçbir şekilde sorumlu olmadığı halde). Daha sonra, Luzhin’in, Raskolnikov’un aziz olarak gördüğü arkadaşı Sonya’ya hırsız iftirası atması romanın dramatik bir doruk noktasıdır. Bu noktada, sanki Luzhin’in ve onun temsil ettiklerinin mutlak kötülüğe karşılık geldiğinin okuyucuya kesin bir şekilde yansıması amaçlanmıştır.Başka bir kötü karakter olan Svigrigailov, üst sınıftan yırtıcı olarak tanımlanabilecek bir çapkındır. Svigrigailov, “Sade”nin şeytani ahlaksızlığını temsil etmektedir. Dostoevski tarafından bu karaktere onu iyi gösterecek bazı özellikler verilirken, Luzhin’ine bu tarz iyilik barındıran hiçbir özellik yazar tarafından bahşedilmemiştir.Kimlik politikalarıDostoyevski’nin liberalizme karşı beslediği düşmanlık mantıksız görülebilir. Fakat, hızlı ekonomik değişimin sonucu ortaya çıkan sosyal ve psikolojik bölünmeyi Dostoyevski, Suç ve Ceza’da çok başarılı bir şekilde betimlemiştir. Dostoyevski’in fakir tasvirinin kaynağı, statüsünde aşağı doğru bir kayıp yaşayan orta sınıftır.1980lerden itibaren ekonomik küreselleşme sonucunda kendilerinin “geri planda bırakıldıklarını” düşünen İngiltere’nin Avrupa Birliğinden çıkmasını savunanların ve Orta Batı’daki Trump destekçilerinin geçim kaynaklarını ve sosyal rollerini kaybetmeleri, Sovyet Rusya’nın çöküşünü ve ondan sonraki yılları yaşayanların kaderini anımsatır.Dostoevski, ayrıca ekonomik değişimin, toplumda yol açtığı bölünmenin kimlik politikasına nasıl yol açacağını (ister sağ olsun ister sol olsun) öngörür. Raskolnikov nihayetinde papazlar tarafından olmasa da Sonya’nın vaazları sayesinde kurtarılır. Üvey annesinin hayat kadınlığına zorladığı Sonya’nın sahip olduğu manevi güç, çektiği acıların üstündedir ve Sonya, toplumda, Rusçada pochvennost (toprak) olarak adlandırılan, “kökleşmiş olanı” temsil eder.Dostoevski’ye göre, din öncelikle kimlikle ilgilidir. Suç ve Ceza’da, liberal çağdaşlama nedeniyle Raskolnikov gibi yabancılaştırılmış ya da kafası karışmış olan insanların, mistik ulusçuluğa ya da kolektivizme nasıl sığındıkları anlatılır. Bu durum, 1990lardaki reformlar sonrası yaşanmıştır ve 2016 sırasında yaşanan Batı demokrasilerinin yükselmesiyle açıklanabilir.Rus psikolojisiSuç ve Ceza’da ayrıca, Rusya’nın psikolojisine jeopolitik rolü üzerinden ışık tutulur. Raskolnikov’un durumunda olduğu gibi, Rusya’nın uluslararası ilişkilerinin altındaki gerçek motivasyonunun ne olduğuna dair şu anda çok fazla spekülasyon mevcuttur.Her ikisi içinde en muhtemel açıklama, yaralı gururdur. Raskolnikov’un fikirleri, ailesinin statüsünü ve şartlarını kaybetmesinden etkilenmektedir. Kendilerini Luzhin ve Svidrigailov gibi yırtıcılara karşı savunmasız hisseder. Bu durum, 1991’de Sovyet Rusya’nın çöküşü sırasındaki ve sonrasındaki Rusya’nın zorlu halini ve yaşadığı ulusal aşağılanma duygusunu anımsatmaktadır. Raskolnikov’un, Napoleon gibi, istisnai olduğunu kanıtlamaya çalışmak için sınırları aşması aşağılanmasına verdiği bir tepkidir. Rusya’da suç kelimesine karşılık olarak kullanılan “prestupleniye”nin anlamı “sınırları aşmak”tır. Rusya’nın Kırım’ı işgal etmesi bir “suç” olsun ya da olmasın, şüphesiz bir gerçek olan Rusya’nın bu konuda “sınırları aşması” sanki Amerikan istisnacılık” kavramının Rusya versiyonuymuş gibi algılanabilir. Dostoyevski şüphesiz ki bunu onaylardı. Freud’un da belirttiği gibi, onun mesih milliyetçiliği “bu güçlü karakterin zayıflığı… daha küçük zihinlerin küçük gayretlerle ulaştığı bir pozisyon” idi. Suç ve Ceza’da bireysel, toplum ve modernlik arasındaki gerilimin tasviri, politik çizginin ötesine geçerken aynı zamanda iç görüsünü ve konuyla olan ilişkisini kaybetmez.
Yorumlar (0)
Namaz Vakti 24 Haziran 2021
İmsak 03:11
Güneş 05:06
Öğle 12:48
İkindi 16:46
Akşam 20:20
Yatsı 22:07
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@