Doğu Anadolu Bölgesi’nin köklü şehirlerinden biri olan Elazığ, sadece coğrafi yapısıyla değil, derin tarihî geçmişiyle de öne çıkan bir yerleşim merkezidir. Bu topraklarda yaşam binlerce yıl öncesine dayanırken, bölgenin tarih sahnesindeki ismi zamanla değişmiş, farklı dönemlerde farklı adlarla anılmıştır. Bugünkü Elazığ’ın temelini oluşturan Harput, bu köklü geçmişin merkezinde yer alır.
Harput, tarih boyunca Urartular, Persler, Bizanslılar, Artuklular, Selçuklular ve Osmanlılar gibi birçok medeniyetin izlerini taşımıştır. Özellikle yüksek kayalıklar üzerine kurulu stratejik konumuyla savunma açısından önemli bir yerleşim olan Harput, kültürel ve mimari anlamda da dikkat çeken yapılara ev sahipliği yapmıştır. Harput Kalesi, camileri, medreseleri ve geleneksel taş evleriyle bölge, Anadolu'nun önemli tarihî yerleşimlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Osmanlı Döneminde Yeni Bir İsim: Mamuretülaziz
Osmanlı İmparatorluğu döneminde Harput, zamanla değişen idari yapıların da etkisiyle yeni bir isme kavuşmuştur. 19. yüzyılın ortalarında, dönemin padişahı Sultan Abdülaziz’in emriyle Harput’a yakın bir bölgede yeni bir yerleşim merkezi kurulmuş ve buraya “Mamuretülaziz” adı verilmiştir. Bu isim, “Aziz’in imar ettirdiği yer” anlamına gelir ve Sultan Abdülaziz’in bu bölgeye verdiği önemi simgeler.
Mamuretülaziz, zamanla bölgenin yeni idari ve ticari merkezi haline gelirken, Harput ise daha çok tarihî ve kültürel mirasın temsilcisi olarak varlığını sürdürmüştür. Halk arasında uzun ve kullanımı zor olan “Mamuretülaziz” ismi zamanla sadeleşerek “Elaziz” şekline dönüşmüştür.
Cumhuriyet Dönemiyle Birlikte Elazığ İsmi Benimsendi
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasının ardından yer isimlerinde sadeleştirme ve Türkçeleştirme çalışmaları yapılmış, bu kapsamda 1937 yılında “Elaziz” adı da değiştirilmiştir. Mustafa Kemal Atatürk’ün önerisiyle bölgenin adı resmî olarak “Elazığ” olarak kabul edilmiştir. Bu isim, bugüne kadar kullanılmaya devam etmektedir.
Elazığ, günümüzde hem modern bir şehir yapısına sahip olması hem de Harput gibi tarihî bir değeri içinde barındırmasıyla öne çıkmaktadır. Harput Mahallesi, Elazığ’a bağlı olarak korunmuş, kültür turizminin önemli merkezlerinden biri haline gelmiştir. Özellikle müzik, el sanatları, geleneksel mimari ve yöresel mutfağıyla Harput, geçmiş ile bugünü bir arada yaşatan bir kültür hazinesi olarak varlığını sürdürmektedir.
