Yargıtay'dan SGK Uygulamasını Değiştirecek Karar
Sosyal güvenlik alanında önemli sonuçlar doğurması beklenen bir karar Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'ndan geldi. Uzun yıllardır emeklilik hakkı konusunda mağduriyet yaşadığını savunan tarım emekçileri için verilen karar, sigortalılık başlangıcının tespitinde yeni bir dönemin kapısını araladı.
Kararın merkezinde, ürün satışlarından yapılan sosyal güvenlik primi kesintilerinin SGK kayıtlarına aktarılmaması nedeniyle yaşanan mağduriyetler bulunuyor. Yargıtay, bu durumun sorumluluğunun vatandaşa yüklenemeyeceğine hükmederek önemli bir içtihat oluşturdu.
Dava Nasıl Başladı?
Emsal niteliğindeki dava, bir çiftçinin 1994 yılında gerçekleştirdiği pamuk satışına dayanıyor. Ürün bedelinden sosyal güvenlik primi kesildiğini belgeleyen çiftçi, bu kesintinin sigorta başlangıcı olarak kabul edilmesini ve emeklilik hesabında dikkate alınmasını talep etti.
Ancak yapılan incelemelerde söz konusu primlerin SGK kayıtlarına aktarılmadığı ortaya çıktı. İlk derece mahkemesi çiftçinin talebini haklı bulurken, istinaf mahkemesi primlerin kuruma yatırılmadığını gerekçe göstererek kararı bozdu. Dosya daha sonra Yargıtay'a taşındı.
Yargıtay: Sorumluluk Vatandaşta Değil
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında dikkat çeken değerlendirmelere yer verdi. Kurul, ürün bedelinden yapılan prim kesintilerinin SGK’ya aktarılıp aktarılmadığını takip etme yükümlülüğünün vatandaşa ait olmadığını belirtti.
Kararda, sosyal güvenlik sisteminin denetim ve tahsil sorumluluğunun doğrudan SGK'nın görev alanında bulunduğu vurgulandı. Kesinti yapılmasına rağmen primleri kuruma yatırmayan şirketlerin ve yöneticilerinin sorumlu olduğu ifade edilirken, kurumun denetim eksikliğinin sonuçlarının sigortalıya yüklenemeyeceği kaydedildi.
EYT Kapsamında Emeklilik Hakkı Doğabilir
Uzmanlara göre kararın en önemli sonucu, sigorta başlangıç tarihinin geriye çekilebilme ihtimali oldu. Özellikle 8 Eylül 1999 öncesinde adına tarımsal ürün satışlarından prim kesintisi yapılan vatandaşlar açısından karar büyük önem taşıyor.
Eğer mahkemeler bu içtihadı esas alarak benzer başvuruları kabul ederse, çok sayıda çiftçinin sigorta başlangıcı 1999 öncesine taşınabilecek. Böylece EYT kapsamında yaş şartı olmadan emeklilik hakkı elde edilmesinin önü açılabilecek.
Kimler Yararlanabilecek?
Karardan yararlanabilecek kişiler arasında özellikle geçmiş yıllarda ürün satışlarından Bağ-Kur veya tarım sigortası kapsamında prim kesintisi yapılan ancak bu primleri SGK kayıtlarında görünmeyen çiftçiler bulunuyor.
Başvuru yapacak vatandaşların;
- Ürün satışına ilişkin makbuz veya belgeleri bulunması,
- Prim kesintisinin yapıldığını kanıtlayabilmesi,
- Hukuki süreç başlatması,
gerektiği belirtiliyor.
Uzmanlar, her dosyanın kendi özel şartları çerçevesinde değerlendirileceğini ve kesin sonuç için yargı sürecinin tamamlanmasının bekleneceğini ifade ediyor.
Yüz Binlerce Kişiyi Etkileyebilir
Sosyal güvenlik uzmanları, kararın sadece tek bir davayla sınırlı kalmayabileceğini belirtiyor. Türkiye genelinde geçmiş yıllarda tarımsal ürün satışlarından kesinti yapılmasına rağmen sigortalılık kayıtları oluşmayan çok sayıda çiftçi bulunduğu tahmin ediliyor.
Bu nedenle kararın uygulanması halinde yüz binlerce kişinin emeklilik planlarını yeniden şekillendirebileceği değerlendiriliyor. Özellikle EYT düzenlemesinden yararlanamayan tarım emekçileri açısından kararın yeni bir hak arama sürecini başlatabileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, benzer durumda olan vatandaşların mevcut belgelerini incelemeleri ve hak kaybı yaşamamak için sosyal güvenlik konusunda uzman hukukçulardan destek almalarının önem taşıdığını vurguluyor.
