Kahramanmaraş merkezli meydana gelerek 10 ilimizde ağır bir yıkıma neden olan ve binlerce vatandaşımızı kaybettiğimiz depremin ardından, beton kalitesinin depreme dayanıklılıktaki yeri ve önemi de tartışılmaya başlandı. Düzce Üniversitesi İnşaat Fakültesi Mimarlık Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ercan Özgan, C8 den C30’a kadar beton varyasyonlarının dayanıklılıkları hakkında açıklama yaptı.
Beton nedir?
Özgan, betonun dayanımı hakkında bilgi vererek, “Beton, özet olarak kum, çakıl, çimento ve suyun belirli oranlarda ve belirli miktarlarda karıştırılmasıyla elde edilen bir yapı malzemesidir. Betonun dayanımına, içerisindeki elemanların dayanım özelliklerinin yanı sıra bu elemanların karışımdaki oranları da tesir eder” dedi.
İkisi birlikte taşır
Beton ve çeliğin binalarda yükü taşıdığını anlatan Özgan, şunları kaydetti; “Betonarme binalarda düşey yükleri kolon ve perde duvarlar taşır. Beton, basınç kuvvetlerini, Çelik ise çekme kuvvetlerini taşır. Yükü ikisi birlikte taşır. Beton dayanımı “C” ile gösterilir. “C” harfi İngilizce “Concrete” in baş harfi olup Beton demektir. C-20 beton demek; vatandaşın anlayacağı dil ile 1 cm2 si 200 kg yük taşıyan beton demektir.”
DETAYLI ANLATTI
Özgan, açıklamasının devamında, “Çelik ise “S” İle gösterilir. “S” harfi İngilizce “Steel” kelimesinin baş harfidir. S-220 Çeliği demek; vatandaşın anlayacağı dil ile 1 cm2 si 2200 kg çekme yükü taşıyan çelik demektir. Uygulama;
Depremde yıkılan 8 farklı binanın 30x50 cm boyutlarında ki kolonlarından beton ve çelik donatı numuneleri alınsın. Yıkılan 8 binadaki beton sınıflarının sırası ile C-8, C-10, C-12, C-14, C-16, C-20, C-25 ve C-30 olduğu tespit edilsin. Çelik numunelerin S-220 çeliği olduğu belirlenmiş olsun. Kolonlarda kolon alanının %1,5’i kadar donatı kullanılmış olsun. Soru:
Betonu sınıfı C-8 olan kolon kırıldığında kaç ton yük taşıyabiliyordu?
Beton sınıfı C-10 olan kolon kırıldığında kaç ton yük taşıyabiliyordu? …. ve …..
Beton sınıfı C-30 olan kolon kırıldığında kaç ton yük taşıyabiliyordu?
Yapılan hesap sonuçları aşağıdaki grafikte gösterilmiştir. Grafikte görüldüğü gibi beton sınıfı C-8 olan kolon 152 ton yükte kırılırken, C-12 olan kolon 203 ton yükte, C-20 olan kolon 305 ton yükte, C-30 olan kolon ise 432 ton yükte kırılmıştır. Diğer beton sınıflarına ait kırılma yükleri grafikten görülebilir.
Beton sınıfı C-30 olan kolon kırıldığı anda, C-8 betonuna göre 2,85 kat daha fazla yük taşımaktadır.
Beton sınıfı C-20 olan kolon kırıldığında, C-8 betonuna göre 2 kat daha fazla yük taşımaktadır.
Beton sınıfı C-14 olan kolon kırıldığında ise C-8 betonuna göre 1,5 kat daha fazla yük taşımaktadır." ifadelerine yer verdi.
