Azerbaycan’da Çocukların Dijital Ekran Kullanımı Artıyor: 10-17 Yaş Grubunda Akıllı Telefon Kullanımı Yüzde 89’a Ulaştı

Sosyal medya kullanım süresi ve gece saatlerindeki dijital aktivite ise dikkat çekici seviyelere ulaştı.

Çocuklarda Dijital Bağımlılık Tartışması Gündemde

Azerbaycan’da çocuk ve gençlerin dijital cihaz kullanımıyla ilgili veriler, ülkede sosyal medya ve akıllı telefon kullanımının ulaştığı seviyeyi bir kez daha gündeme taşıdı.

Azerbaycan Sosyal Araştırmalar Merkezi tarafından 2025 yılında gerçekleştirildiği belirtilen ankete göre, 10-17 yaş aralığındaki çocukların yüzde 89’u akıllı telefon kullanıyor. Bu grubun yüzde 76’sı ise her gün düzenli olarak sosyal medya platformlarına giriş yapıyor.

Günlük Kullanım Süresi 4 Saati Aşıyor

Araştırma verilerine göre söz konusu yaş grubunda sosyal medya kullanım süresi giderek artıyor. Çocukların günlük ortalama ekran süresi 4 saat 12 dakika olarak ölçülürken, bu sürenin çocukların uyanık kaldığı zamanın yaklaşık yüzde 30’una denk geldiği ifade ediliyor.

Uzmanlar, bu düzeydeki kullanımın özellikle dikkat dağınıklığı, uyku düzeni bozulması ve akademik başarı üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğine dikkat çekiyor.

Gece Saatlerinde Telefon Kullanımı Endişe Yaratıyor

Raporda dikkat çeken bir diğer bulgu ise gece saatlerindeki kullanım alışkanlıkları oldu. 12-15 yaş aralığındaki çocukların yüzde 42’sinin 23.00 ile 02.00 saatleri arasında aktif şekilde telefon kullandığı belirtildi.

Uzman değerlendirmelerine göre bu durum, uyku kalitesini düşürürken aynı zamanda ertesi gün ders performansını da olumsuz etkileyebiliyor.

Sosyal Medya ve Beyin Üzerindeki Etkiler Tartışılıyor

Parlamento İnsan Hakları Komisyonu Başkanı Zahid Oruç’un Millî Meclis’te yaptığı açıklamalara göre, bilimsel çalışmalar sosyal medya algoritmalarının beynin ödül mekanizmasını tetikleyebildiğini ve bunun dopamin sistemi üzerinde etkiler oluşturabileceğini ortaya koyuyor.

Oruç ayrıca, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) oyun bağımlılığını “gaming disorder” olarak uluslararası hastalık sınıflandırmasına dahil ettiğini hatırlattı.

Dijital Alışkanlıklar ve Eğitim Süreci

Uzmanlar, özellikle çocukların erken yaşta yoğun sosyal medya kullanımının eğitim sürecine etkilerinin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Gece saatlerinde ekran başında geçirilen sürenin artmasının ise hem fiziksel hem de zihinsel gelişim açısından risk oluşturabileceği ifade ediliyor.

Sonuç: Dijital Denge İhtiyacı Ön Planda

Ortaya çıkan veriler, Azerbaycan’da çocukların dijital teknolojilere erişiminin oldukça yüksek olduğunu gösteriyor. Uzmanlara göre bu durum, tamamen kısıtlamadan ziyade kontrollü kullanım ve dijital denge politikalarının önemini artırıyor.