Teknolojinin olmadığı yıllarda çocukların en önemli eğlencesi oyun ve oyuncaklardı. Çocuklar kadar yetişkinlerin de kendine has oyunlar ürettiği yılları geride bıraktık. Haberimizde teknolojinin olmadığı yılların eski çocuk oyunlarını bulacaksınız.

Yozgat gibi Anadolu şehirlerinde teknolojiden yoksun yıllardan günümüze gelmeyi başaramayan ancak çocukların hayallerini süsleyen oyunları Çamlık Gazetesi olarak sizler için derledik. Eski çocuk oyunları, yetişkinlerin dost sohbetlerinde köy odalarında oynadığı köy seyirlik oyunların renkli detayları haberimizde.

Çocuk oyunları ve köy seyirlik oyunları vardı

Uzun yıllar önce radyonun belli belirsiz anımsandığı, telefonun lüks olduğu, televizyonun henüz olmadığı dönemlerde yaşayan kişiler iyi bilirler ki, çocuklar kendi oluşturdukları oyun ve oyuncaklarla eğlenerek zaman geçirmeye çalışırlardı. Yetişkinler de uzun kış gecelerinde eğlenecek etkinlikler bulma peşindeydiler.

Bunların sonucunda birbirinden güzel çocuk ve yetişkin oyunları ortaya çıktı. Çocuklar mahalle aralarında çeşitli oyunlar oynar, yetişkinler de özellikle düğünlerde ilginç gösteriler düzenler ve hem kendilerini hem de çevrelerindekileri eğlendirirlerdi. Bu nedenle Yozgat’ta oynanan oyunları iki başlık altında toplayabiliriz: çocuk oyunları ve köy seyirlik oyunları.

Köy seyirlik oyunları köy düğünlerinde yaşatılıyor

Günümüzde teknolojinin hızla yaygınlaşmasının bir sonucu olarak kitle iletişim araçlarının çoğalması insanların eğlenceye bakış açısını değiştirmiş ve bunun sonucunda geleneksel oyun kültürü unutulmaya yüz tutmuştur. Her ne kadar yetişkinlerin “köy seyirlik oyunu” dediğimiz gösterileri köy düğünlerinde sergilenmeye devam etse de bu oyunlar da eski önemini yitirmiş bulunmaktadır. Halk kültürümüzün önemli ögelerinden birisi olan bu yöresel oyunlarımızın unutulmaması oldukça önemlidir. İşte bu yazıda onları size tekrar hatırlatmak amaçlanmıştır.

Çocuk oyunlarını ele alırken her yörede yaygın olan ve tüm ülkece bilinen saklambaç, körebe gibi oyunlara değinmedik.

Şimdi hep beraber yöresel oyunlarımıza bakalım.

Eski çocuk oyunları

Yozgat ve yöresinde oldukça çeşitli çocuk oyunları oynanır. Bunların pek çoğunun başka yörelerde de oynandığı görülmektedir. Bu tabii ki de kentler arası kültür alışverişinin doğal bir sonucudur. Ama yine de bazı yörelerin kendine özgü tipik oyunları bulunmaktadır. Bu yazıda çokça yaygın olan oyunlara değil daha çok yöresel niteliği daha fazla olan oyunlara değinilmiştir.

Aşık Oyunu

Aşık oyunu, koyun veya keçilerin arka bacaklarında bulunan dört yüzlü aşık kemiğiyle oynanan bir oyundur. ‘’Aşık atmak.’’ Deyimi bu oyundan gelmektedir. Aşık kemiğinin her bir yüzünün farklı bir ismi vardır. Bu yüzler yöreden yöreye farklı adlar alır. Bu isimler, bazı kaynaklarda “cuk, tok, allı, kazak” olarak; bazı kaynaklarda ise “cik, tök, alşı, öpen” olarak geçtiği görülür. Örneğin Yozgat’ta aşık kemiğinin kulak memesine benzeyen tarafına “gıdık” denir. Allı ya da kazak denilen kısımlar aşık kemiklerinin alt ve üst dar yüzeylerine denir. Aşıklardan biri “enek” (kimi yerlerde “şak”) olarak adlandırılır. Enek olan aşığın içi kurşunla doldurulmuştur. Bundaki amaç ise, aşığın ağır olup diğer aşık kemikleri üzerinde etkili olmasıdır. Aşıklar, özellikle enek olanı, ilginç renklerle boyanarak gösterişli bir duruma getirilir.

Aşık oyunu, en az iki kişi ile oynanır. İlk atışı yapacak kişi ve oyun sırasını belirlemek için yazı tura ve buna benzer yöntemler kullanılır. Aşık kemikleri her oyuncudan eşit sayıda, yerde zıda adı verilen bir dairenin ortasına tek sıra olarak allı ya da kazak yüzeyleri yere gelecek biçimde dik olarak dizilir. İlk oyuncu, dairenin dışında belli bir uzaklıktan elinde bulunan enekle daire içindeki diğer aşıklara vurarak onları daire dışına çıkarmaya çalışır. Daireden dışına çıkan aşık, atışı yapan oyuncunun olur. (Oyuncular önceden eneğin atış sonrası durumu konusunda aralarında anlaşırlarsa ve atış sonrası enek gıdık tarafı üste gelecek biçimde durursa daire dışına çıkardıkları kemik sayısı kadar da ödül kazanırlar.) Bir ya da daha fazla aşığı daire dışına çıkaran oyuncu, atış sonrası eneğin kaldığı yerden oyunu sürdürür. Enek genellikle daire içinde diğer aşıklara yakın konumda kaldığından oyuncu sonraki atışlarda daha avantajlıdır. Oyuncu aşıkları ıskalarsa sıra diğerine geçer. En çok aşığı daire dışına çıkaran kişi oyunu kazanır.