Emeklilik sisteminde yıllardır çözüm bekleyen birçok vatandaş için dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından verilen karar, geçmişte ürün satışı sırasında sigorta primi kesilen ancak bu primlerin çeşitli nedenlerle Sosyal Güvenlik Kurumu’na aktarılmayan çiftçilerin haklarını koruyan önemli bir emsal olarak değerlendiriliyor.
Karar, özellikle EYT kapsamında emeklilik hakkı elde etmek isteyen ve sigortalılık başlangıcını ispatlamakta zorluk yaşayan tarım üreticileri açısından büyük önem taşıyor.
Dava Bir Çiftçinin Başvurusu ile Başladı
Kararın temelini oluşturan süreç, yıllar önce ürün satışı yapan bir çiftçinin açtığı dava ile başladı. Çiftçi, 1994 yılında gerçekleştirdiği pamuk satışında kendisinden sigorta primi kesildiğini gösteren makbuzları delil olarak sunarak sigortalılık başlangıcının bu tarihten itibaren kabul edilmesini talep etti.
İlk derece mahkemesi, vatandaşın prim kesintisine onay vermesi ve sistem içinde yer alma iradesini ortaya koyması nedeniyle talebi haklı buldu.
SGK'nın İtirazı Süreci Yargıtay’a Taşıdı
Sosyal Güvenlik Kurumu ise söz konusu prim kesintilerinin kurum kayıtlarına aktarılmadığını belirterek karara itiraz etti. İstinaf mahkemesi de primlerin SGK hesaplarına ulaşmadığını gerekçe göstererek kurum lehine karar verdi.
Ancak dosyanın Yargıtay’a taşınmasıyla süreç farklı bir boyut kazandı.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Ne Karar Verdi?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, vatandaşın ürün satışında yapılan kesintileri denetleme veya takip etme yükümlülüğü bulunmadığını vurguladı.
Kararda özetle şu değerlendirmeye yer verildi:
- Vatandaş prim kesintisinin yapıldığını belgeleyebiliyorsa mağdur edilmemeli.
- Primlerin SGK’ya aktarılmasını sağlamak kurumun sorumluluğunda.
- Aracı şirketlerin veya tüccarların yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle çiftçi hak kaybına uğratılamaz.
- Devletin denetim eksikliğinin sonucu vatandaşa yüklenemez.
Bu değerlendirme, benzer durumda bulunan birçok üretici için emsal niteliği taşıyor.
Hangi Çiftçileri İlgilendiriyor?
Kararın özellikle şu grupları ilgilendirdiği belirtiliyor:
- 8 Eylül 1999 ve öncesinde tarımsal ürün satışı yapanlar
- Ürün satışında sigorta primi kesintisi yapılanlar
- Kesintiyi gösteren makbuz veya belgeye sahip olanlar
- Primlerin SGK kayıtlarında görünmediğini tespit eden üreticiler
Uzmanlara göre bu durumda bulunan vatandaşların SGK kayıtlarını incelemesi ve gerekli belgelerle hukuki başvuru yapması önem taşıyor.
EYT Sürecinde Yeni Bir Değerlendirme Kapısı Açılabilir
Karar doğrudan herkese otomatik emeklilik hakkı vermese de, geçmişte yapılan prim kesintilerinin sigortalılık başlangıcı açısından değerlendirilmesine imkan sağlayabilecek önemli bir hukuki dayanak oluşturuyor.
Özellikle EYT kapsamında yaş şartı olmadan emekli olabilmek için sigorta başlangıç tarihini belgelemeye çalışan üreticiler açısından bu kararın yeni başvuruların önünü açabileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, benzer durumda bulunan çiftçilerin ellerindeki ürün satış makbuzlarını muhafaza etmeleri ve hak kaybı yaşamamak adına sosyal güvenlik uzmanlarından destek almaları gerektiğini ifade ediyor.
