Fennî, asıl adıyla Mehmed Saîd Fennî, 1268/1850 yılında Yozgat’ın Teke Mahallesi’nde doğmuştur. Şiirlerinde genellikle “Fennî” mahlasını kullanmış, bazı şiirlerinde ise “Saîd” mahlasına yer vermiştir.
Şair, Yozgat eşrafından Kadı-zâde Hacı Sâdık Efendi’nin oğludur. Babası “Sâdıkî”, kardeşi Mahmûd Efendi ise “Aşkî” mahlasıyla şiirler yazan isimlerdir. Bu yönüyle Fennî, şair ve kültürlü bir aile ortamında yetişmiştir.
Eğitim ve Memuriyet Hayatı
Fennî, eğitimini Yozgat Demirli Medrese’de tamamladı. Babasından ve meşhur hattat Ömer Râgıb Efendi’den Arapça, Farsça ve hat dersleri aldı.
1292/1875 yılında Yozgat Tahrirat Kalemi mukayyidliği ile memuriyet hayatına başladı. Yozgat’ta 16 yıl çeşitli görevlerde bulunduktan sonra Kayseri, Boğazlıyan, İncesu, Kalecik, Yabanâbâd (Kızılcahamam) ve Sivrihisar’da adli ve idari görevler üstlendi.
Ankara Valisi Âbidîn Paşa’ya sunduğu bir şiirle dikkat çekmiş, Ankara Valiliği İdare Meclisi başkâtipliğine atanmıştır. Ayrıca Ankara İdâdisi’nde yazı ve edebiyat muallimliği ile Ankara Erkek Öğretmen Okulu’nda hüsn-i hat öğretmenliği yapmıştır.
1336/1918 yılında Ankara’da vefat etmiş, kabri daha sonra Cebeci/Gülveren Asrî Mezarlığı’na nakledilmiş ancak bugün kesin yeri bilinmemektedir.
Eseri: Dîvân
Fennî’nin günümüze ulaşan tek eseri Dîvân’ıdır. Bu eser Ali Şakir Ergin tarafından yayımlanmıştır.
Dîvân’da yer alan şiir türleri:
-
13 münâcât
-
10 na’t
-
27 kaside
-
246 gazel
-
4 muhammes
-
8 tahmis
-
4 müseddes
-
3 müsebba‘
-
1 müsemmen
-
2 taştir
-
3 müstezad
-
22 tarih manzumesi
-
9 şarkı
-
1 lugaz
-
24 kıt’a
-
31 müfred
-
Hece vezniyle yazılmış 6 şiir
-
1 Arapça ve 5 Farsça şiir
Bu zengin içerik, Fennî’nin klasik divan geleneğine hâkimiyetini göstermektedir.
Edebi Kişiliği
Fennî, Fuzûlî, Bâkî, Nâbî ve Nedîm gibi klasik şairlere tahmis ve nazireler yazmıştır. Tasavvufî şiir geleneğinden etkilenmiş, Nakşibendî şeyhi Ahmed Hüsâmeddîn Efendi’ye intisap etmiştir.
Şiirlerinde hem aruz hem de hece veznini kullanmıştır. Sağlığında Dîvân’ı yayımlanmamış olsa da şiirleri halk arasında dilden dile aktarılmıştır.
Hat ve Sanat Yönü
Fennî yalnızca şair değil, aynı zamanda güçlü bir hattat ve hakkâktır. Buğday ve pirinç taneleri üzerine yazı yazdığı, yapraklar üzerine ince işçilikle desenler işlediği bilinmektedir. Yazdığı levhalar ve kazıdığı mühürler sanat değeri taşımaktadır.
Yozgat Edebiyatındaki Yeri
Fennî, 19. yüzyılda Yozgat’ın yetiştirdiği en önemli divan şairlerinden biri olarak kabul edilir. Güçlü şiir kabiliyeti, tasavvufî yönü ve hat sanatındaki ustalığı ile hem yerel hem de klasik Osmanlı edebiyatı içinde önemli bir konuma sahiptir.
