‘’Dünya Nadir Hastalıklar Günü’’

Avrupa Nadir Hastalıklar Organizasyonu, bilinmeyen veya gözden kaçan hastalıklar konusunda farkındalık yaratmak için 2008 yılında Nadir hastalıklara dikkat çekmek amacıyla her dört yılda bir denk gelen nadir bir tarih 29 Şubat gününü Farkındalık günü olarak ilan etti. O günden sonra Şubat ayının son günü ”Dünya Nadir Hastalıklar Günü” dür.

7 Milyonu Ülkemizde

Dünyanın yaklaşık 300 milyon kişisi “nadir” olarak tanımlanan hastalıklarla yaşamak zorunda olduğunu dile getiren Yozgat İl Sağlık Müdürü Fatih Şahin, ‘’Akraba evliliklerinin yüzde 22’lik oranla sık görüldüğü ülkemiz nadir hastalıklar açısından Avrupa ülkelerine göre daha şanssız. Zira dünyadaki nadir hastalık vakalarının yaklaşık 7 milyonu ülkemizde bulunuyor. Dolayısıyla tek başına nadir olmakla birlikte bir aradayken milyonlara ulaşan bu hastalara karşı kamuoyunun duyarlılık kazanması ve bilinç düzeyinin artırılmasını sağlamak son derece önem taşıyor’’ ifadelerine yer verdi.

Geniş Kitleleri İlgilendiriyor

Nadir hastalıklar, görülme sıklığı nedeniyle “nadir” olarak nitelense de toplumun yüzde 6-8’ini etkileyebilecek kadar geniş kitleleri ilgilendiren ciddi bir toplumsal problem olduğunu vurgulayan Şahin, ‘’Klinik tanı konması genelde güç olan bu hastalıkların çoğunun tedavisi de mümkün olmayabilir. Tedavisi olanların ise birçoğu ömür boyu ve yüksek maliyetli tedavilerle yaşamak zorunda kalıyor. Doğru tanı konulması sadece spesifik bakım ve tedavi için değil, aynı zamanda bilinçli aile planlaması yapılabilmesi için de gereklidir’’ şeklinde konuştu.

Çözüm Bekleyen Bir Sorun

Nadir hastalıkların önlenmesindeki en önemli yaklaşımı hakkında bilgi veren Şahin, ‘’Akraba evliliklerinin yapılmaması için çaba göstermek, hastalık taşıcıyı bireylerdeki genomik (Genomik, farklı türlere ait genomların tüm yapısal ve işlevsel yönlerini inceleyen bilim dalı) değişimlerin saptanıp prenatal (doğum öncesi) tanı yapılmasından ve/veya toplumumuzda daha kolay kabul gören preimplantasyon (genetik tanı, gebelik öncesinde laboratuvar ortamında oluşturulan embriyolar üzerinde yapılan bir genetik tarama testidir) tanıyla yardımcı olunması daha akılcı görünmektedir. Nadir hastalıklar hemen her ülkede olduğu gibi Türkiye’de de çözüm bekleyen sorunları içeren önemli bir problem olarak gösteriliyor’’ dedi.

Nadir kaç hastalık var? Nadir hastalıklar genetik hastalıklar mıdır?
Nadir hastalık tanımına uyan 6 binden fazla hastalık varsayılmaktadır. Bunların içinde Kas Hastalıklarının da bazı çeşitleri mevcuttur. (örn. Als, Dmd, Sma vb.) Nadir hastalıkların yaklaşık yüzde 80’inde neden, genetiktir. Geri kalanlar tıbbın her alanını ilgilendirebilecek bakteriyel ya da viral infeksiyon hastalıkları, alerjiler, çevresel nedenlerle ortaya çıkan sağlık problemleridir, bazı dejeneratif hastalıklar ve nadir kanser türleri de bu gruba dâhildir.

Nadir hastalıkların ülkemiz açısından önemi nedir?
Tek başına etkilediği kişi ya da aile sayısı az olsa da toplumların yaklaşık yüzde 10’unu etkilediği düşünülmektedir. Avrupa Birliği sınırları içinde 30 milyon kişinin Türkiye’de 6-7 milyondan fazla kişinin nadir hastalıklardan etkilendiği söylenebilmekte. Nadir hastalıkların yüzde 50’si çocuk nüfusu etkiliyor. Ülkemizin genç nüfusu düşünüldüğünde bizim toplumumuz için önemi artıyor. Ülkemizde yaklaşık 5 evlilikten biri akrabalar arasında yapılıyor. Bu durum özellikle çekinik kalıtım nadir hastalıkların bizim toplumumuzda daha sık görülmesine neden oluyor. Dünyada birkaç kişide görülebilen çok nadir hastalıklar da bizim toplumumuzda daha sıktır.

Nadir hastalıkların tanı ve tedavisi nasıldır?
Altı binden fazla hastalık olduğu varsayılmaktadır. Her hastalığın kendine özgü bulguları, aynı hastalığın etkilediği kişiler ve aileler arasında farklı klinik seyirler söz konusu. Nadir hastalıkların bazıları yanlış tanıya ya da tanıda gecikmeye neden olabilir. Bazıları yavaş, sinsi seyirli, ilerleyici hastalıklardır ve tanı konulması zaman alabilir. Birçoğunda henüz kesin tedavi de olmadığı için hastalar ve aileleri açısından hayat çok zordur. Tedavisi olan ancak nadir olduğu için pahalı ilaçların kullanılması gereken durumlarda aileler tedavi olanaklarına ulaşmakta güçlük çekmektedir.