Eski çocuk oyunları ve köy seyirlik oyunları neler? Yozgat’ın eski çocuk oyunlarını sizler için derledik. Birdirbir oyunu nedir?

Teknolojinin olmadığı yıllarda çocukların en önemli eğlencesi oyun ve oyuncaklardı. Çocuklar kadar yetişkinlerin de kendine has oyunlar ürettiği yılları geride bıraktık. Haberimizde teknolojinin olmadığı yılların eski çocuk oyunlarını bulacaksınız.

Yozgat gibi Anadolu şehirlerinde teknolojiden yoksun yıllardan günümüze gelmeyi başaramayan ancak çocukların hayallerini süsleyen oyunları Çamlık Gazetesi olarak sizler için derledik. Eski çocuk oyunları, yetişkinlerin dost sohbetlerinde köy odalarında oynadığı köy seyirlik oyunların renkli detayları haberimizde.

Çocuk oyunları ve köy seyirlik oyunları vardı

Uzun yıllar önce radyonun belli belirsiz anımsandığı, telefonun lüks olduğu, televizyonun henüz olmadığı dönemlerde yaşayan kişiler iyi bilirler ki, çocuklar kendi oluşturdukları oyun ve oyuncaklarla eğlenerek zaman geçirmeye çalışırlardı. Yetişkinler de uzun kış gecelerinde eğlenecek etkinlikler bulma peşindeydiler.

Bunların sonucunda birbirinden güzel çocuk ve yetişkin oyunları ortaya çıktı. Çocuklar mahalle aralarında çeşitli oyunlar oynar, yetişkinler de özellikle düğünlerde ilginç gösteriler düzenler ve hem kendilerini hem de çevrelerindekileri eğlendirirlerdi. Bu nedenle Yozgat’ta oynanan oyunları iki başlık altında toplayabiliriz: çocuk oyunları ve köy seyirlik oyunları.

Köy seyirlik oyunları köy düğünlerinde yaşatılıyor

Günümüzde teknolojinin hızla yaygınlaşmasının bir sonucu olarak kitle iletişim araçlarının çoğalması insanların eğlenceye bakış açısını değiştirmiş ve bunun sonucunda geleneksel oyun kültürü unutulmaya yüz tutmuştur. Her ne kadar yetişkinlerin “köy seyirlik oyunu” dediğimiz gösterileri köy düğünlerinde sergilenmeye devam etse de bu oyunlar da eski önemini yitirmiş bulunmaktadır. Halk kültürümüzün önemli ögelerinden birisi olan bu yöresel oyunlarımızın unutulmaması oldukça önemlidir. İşte bu yazıda onları size tekrar hatırlatmak amaçlanmıştır.

Çocuk oyunlarını ele alırken her yörede yaygın olan ve tüm ülkece bilinen saklambaç, körebe gibi oyunlara değinmedik.

Şimdi hep beraber yöresel oyunlarımıza bakalım.

Eski çocuk oyunları

Yozgat ve yöresinde oldukça çeşitli çocuk oyunları oynanır. Bunların pek çoğunun başka yörelerde de oynandığı görülmektedir. Bu tabii ki de kentler arası kültür alışverişinin doğal bir sonucudur. Ama yine de bazı yörelerin kendine özgü tipik oyunları bulunmaktadır. Bu yazıda çokça yaygın olan oyunlara değil daha çok yöresel niteliği daha fazla olan oyunlara değinilmiştir.

Birdirbir Oyunu

"Birdirbir Oyunu", çocuklar ve gençler arasında oynanan bir oyundur. Oyun, 7-8 kişiyle oynanır ve oyunculardan biri ebe olarak seçilir. Ebenin belirli bir noktaya duracağı belirlenir ve diğer oyuncular da ebeden belirli bir mesafede 3-4 adım aralıklarla dizilirler. Ebe, belini kamburlaştırarak hazırlanır. Sırayla, oyuncular ebenin üzerinden atlayarak kendi numaralarını söylerler. Bu numaralar, belirli bir tekerlemeyle birlikte söylenir. Örneğin, birinci oyuncu ebenin üzerinden atlayarak "birdirbir" der ve ardından eğilip belini kamburlaştırır. Sırası gelen kişi, hem ebenin hem de kendisinden önce atlayan kişinin sırtından atlar. Atlarken sırasını belirtip tekerlemeyle ilgili bölümü söyler ve en son atladığı kişiden sonra da eğilir.

İkincisi, "İkidir iki, olur tilki."; üçüncüsü, "Üçtür üç, yapması güç."; dördüncüsü, "Dörttür dört, kuş gibi öt."; beşincisi, "Beştir beş, aldım bir eş."; altıncısı, "Altıdır altı, yaptım kahvaltı."; yedincisi, "Yedidir yedi, yemeğimi yedi."; sekizincisi, "Sekimiz seksek, yere düşen eşşek."; dokuzuncusu, "Dokuzum durak, nerde oturak?" der. Bu tekerlemeler, oynanan yöreye veya kişilere göre farklılık gösterebilir. Bu durum, bir oyuncunun atlayamayıp düşene kadar devam eder. Düşen oyuncu ebe olarak seçilir ve ebelikten kurtulmaya çalışır. Arkadaşları atlarken, ebe diğer oyuncuların düşmesi için eğilerek veya yükselerek çaba gösterir. Atlayamayan veya düşen oyuncu ebe olur. Oyunu daha da zorlaştırmak için bazen ebenin üzerine mendil konur. Bu durumda, mendili düşüren oyuncu ebe olur.

Birdirbirin başka bir türünde, oyuna katılan oyuncular ebenin üzerinden atlarken hemen yanında eğilirler. Yani aralarında boşluk bırakılmaz. Bu durumda, arkadan gelen oyuncu tüm oyuncuların üzerinden atlamak zorundadır. Bu tür oyunda oyuncu sayısı az olmalıdır, çünkü sayı arttıkça atlamak zorlaşır ve hatta imkansız hale gelir. Ayrıca, yaralanma riski de söz konusu olabilir.

Birdirbirin bir diğer türünde ise oyuna katılan oyuncular sadece ebenin üzerinden atlarlar. Atlamayı başaramayan veya dengeyi kaybedip düşen oyuncular ebe olur.