'Esnafın bir tane sermayesi olur'

Davut Bayram, Yozgat’ın renkli simalarından. Hayatın pek çok yüzünü görmüş, yaşadığı zorluklara rağmen yılmamış hayat dolu bir Yozgatlı. Halen geçimini telefon işi ile yapan Bayram’la sohbetimizde hem mesleğini hem de hayatı konuştuk.
15.10.1967 yılında Yozgat doğumluyum. Tatar mahallesi, un pazarı, tol çarşı çocuğuyum. Çarşıda doğduk çarşıda büyüdük ve çarşıda yaşamaya devam ediyoruz.
7 YAŞINDA ESNAFLIĞA BAŞLADIM
Benim esnaflığa başlama olayım rahmetli babam bakkaldı. Okula daha başlamadan bize kerat cetvelini öğretti. İyi, dürüst bir esnaftı. Yalansız, dolansız, hilesiz bir esnaftı. İlkokul birinci sınıfa başladım. Babam rahmetli dedi ki, evin yukarısında ebe okulu vardı. Sana yağ kutusuna çekirdek, sakız, çekirdek v.s. bir şeyler koyarsam ebe okulunda satar mısın dedi. O zaman bir paket yaptı ve oradaki ablalarım da yarım saat olmadan hepsini aldı. Satıp geldikten sonra parasını verdim. Babam bunlar bize geliş fiyatı. Geliş parasını aldı üstünü bana verdi. 36 yaşında iken babam rahmetli oldu. Kazandığım hiçbir parayı benden almadı. Sen kazandın senin dedi. O günden bugüne esnafım.
ÇOK FAZLA İŞ DEĞİŞTİRDİM
Yaklaşık 44 yıllık esnaflık hayatımda çok fazla iş değiştirdim, çok fazla iş yaptım. 52 yaşındayım. Abartısız 12-13 tane farklı iş ve 20’ye yakında dükkan açtım.
HAYALİMDE BİRŞEY YOKTU
Hayalimizde bir şey yoktu. Muhannete muhtaç olmayalım. Rızkımızı helali ile kazanalım. Evimizin ekmeğini götürelim yeter.
ÇOK ŞEYLER DEĞİŞTİ
Esnaflık hayatımda dünden bugüne çok şey değişti. Eskiden çek, senet olmazdı. İnsanlar şerefli insanlardı. Namusluca sözünde dururlar, aldıklarını geri verirlerdi. Maaşlarını aldıklarında parayı cebine koymadan borçlarını dağıtırlar, ondan sonra evlerine giderlerdi. Şimdi ise insanlar yemin ediyorlar, çek senet veriyorlar. Her türlü taklayı atıyorlar fakat borçlarını ödemiyorlar. İnsanların birbirine olan itibarı sıfırın altında.
AHİLİK GELENEĞİNİ HİÇ GÖRMEDİM
44 yıldır esnaflık hayatı içerisine girdim. Ama bu zamanda ben ahilik geleneğini hiç görmedim. Çünkü insanların birbirine laf ile konuştuğu ahilik böyle bir şey değil. Normalde ahilik bir esnafın başına bir iş geldiğinde, bir sıkıntıya düştüğünde o memlekette ne kadar esnaf varsa taşın altına elini koyar hepsi yardım eder ve o esnafın batmamasını sağlar. Bir esnaf battığı zaman yanındaki esnafa zarar vererek batar. Esnafın batması memleketin ilerlemesini geriye götürür, sıkıntıya sokar.
MEMLEKETTE KARDEŞLİK YOK
Bu memlekette kardeşlik yok. Bu memlekette kardeşlik olsaydı aile şirketleri kurulurdu. Yozgat’ta bir tane aile şirketi yok. Ortaklık yok. İnsanlar ortak oluyorlar. Bir sene bile sürmüyor. Ayrılıyorlar rezil rüsva oluyorlar. Halbuki, Allah’u Teala diyor ki, iki kişi Allah rızası için bir araya gelir bir ortaklık ederseniz üçüncünüz benim. Ortaklıkta namussuzluk, hile, hurda, ahlaksızlık yapmayın diyor. Fakat insanlar bunu yapmasalar bile üçüncü şahıslar ortakların arasını bozuyor.
İLK ÖNCE ÇIRAKLIĞINI YAPACAK
Yeni işyeri kuracak insan önce yapacağını işin çıraklığını, kalfalığını yapacak. Uzmanlaşacak. Ondan sonra ne yapacaksa yapacak. İkinci bir konu ise Yozgat’ta işyeri kiraları Ankara ile yarışıyor. Burada sattığımız her şeyi daha fazla satmak zorunda kalıyoruz. Müşteride bundan rahatsız. Burada dükkan kiraları çok fahiş fiyatlarda. Bu kadar olmamalı. Yerköy’de 300 liraya tutulan dükkan burada 3 bin lira. Lise caddesinde 20 bin liraya kadar dükkan kirası var. Nasıl çıkacak bu işin içinden. Yeni esnaf olacak arkadaşlar eğer mümkünse önce yapacakları işin araştırmasını düzgün yapsınlar. Bu memlekette bu iş gider mi, var mı? Pazar payı nedir? Bunların araştırmasını doğru dürüst ticaret yapması lazım. Esnafın bir tane sermayesi olur. O da namusluca dürüstlüğüdür, sabrıdır. Esnaf olacak arkadaşlar eğer sabırları yoksa kazandıklarını harcadıktan daha az tutamıyorlarsa batarlar.