Medeniyetlerin anavatanı YOZGAT

1926 yılında Alişar höyükte başlayan ilk kazı çalışmalarından bugüne kadar bu kadim medeniyetlerin eserleri gün yüzüne çıkarılırken, günümüzde bir o kadar da kültür ve medeniyet gün yüzüne çıkarılmayı bekliyor.
Müze Müdürü Hasan Şenyurt Yozgat’ta yaşayan kadim medeniyetleri Çamlık Gazetesine anlattı.
“İLK ÖRNEKLERİ YOZGAT’TA”
Yozgat tarihi zenginlik açısından Türkiye’de çok önemli bir yerde. Türkiye’de Cumhuriyet döneminde yapılan kazı çalışmalarının ilki örnekleri Yozgat’ta yapıldı. 1920’lerde Yozgat’a gelen Amerikalı arkeologlar Sorgun İlçesine bağlı Alişar köyünde bulunan Alişar höyükte kazı çalışmalarına başladılar. 1926 yılında 1932 yılına kadar çok uzun süren kazılar yaptılar. Bu kazılar esnasında Yozgat’ın sahip olduğu tarihi yerleşim yerlerine, höyüklere, tümülüslere, tarihi binalara Yozgat ilinin geçmişine ait fotoğrafını çektiler. Bu çalışmalardan sonra Yozgat’taki araştırma ve kazılar çok gelişti. 1926-1936 yıllarında yapılan Alişar kazılarından sonra Yozgat’ın merkezinde bulunan Çengeltepe de, Mercimek Tepe de bunun yanı sıra Sorgun İlçesinde bulunan Çadırhöyük’te, Kuşaklıhöyük’te ve Kerkenez antik kentinde arkeolojik kazı çalışmaları başladı.
“İLK KAZI ALİŞAR’DA”
1926 yılında başlayan kazı çalışmaları akademisyenler tarafından yürütüldü. Yozgat’ın Kalkolitik çağ dediğimiz milattan önce 4500 yıllarından itibaren yerleşim görmüş önemli bir İl olduğu tespit edildi. Yani günümüzden 6500 yıl öncesine kadar Yozgat bölgesinde yerleşim var. Neden yerleşim var. Çünkü Yozgat bölgesi günümüzde de olduğu gibi antik dönemde tarımın başkenti. Anadolu platosu bildiğimiz üzere buğdayın anavatanıdır. Bunun merkezi de Konya ovası ve Bozok platosu. Milattan önce 6500 yıl önce burada yaşayan insanlar bu bölgede yetişen buğdayı ehlileştirerek Anadolu buğdayı ırkını ıslah ederek bölgemizde buğday, bakliyat ve hububat tarımı yapıtlar. İnsanlar bu sayede gelişti ve belli bir zenginliğe ulaştı. Kalkolitik çağa ait eserler Alişar höyük ile Çadır Höyükte bu sayede zenginleşip kendi döneminin önemli şehir devletleri haline gelmişti.
“GÜMÜŞ İHRAÇ EDİYORDU”
Kalkolitik çağından sonra Tunç çağı geldi. İnsanlar bakır ve kalayı birleştirerek tunç yapmayı öğrenmişlerdi. Mezopotamya bölgesinde ve ticaret sayesinde Anadolu’nun içlerine gelmeye başlamışlardı. Anadolu da günümüzden 5000 yıl önce başladı. Yozgat’ta tabiî ki ürettiği hububatı bu bölgelere sevk edip, o bölgelerden tunç, demir gibi değişik maden cevherleri alıyordu. Bunun yanı sıra Yozgat’tan gümüş ve diğer madenlerin ihracatı o bölgeye söz konusuydu.
“400’DEN FAZLA ŞEHİR DEVLETİ”
Özellikle tunç çağının sonlarına doğru ticaretini artmasına paralel Yozgat’ta yüzlerce şehir devleti kuruldu. Şuanda Yozgat’ta sit alanı olarak tespit ettiğimiz 400’ün üzerinde alan var. Bunları büyük kısmı da höyük dediğimiz antik dönemin şehir devletleri. Bu yerleşimler kendi etrafındaki arazilerde tarımla, hayvancılıkla uğraşıyor. Ürettikleri malları da çevre illere ihraç ediyorlardı. Bu sayede Yozgat bölgesi tarih açısından çok hızlı bir giriş yaptı antik Anadolu tarihinde ve bunun tespiti de Amerika arkeologlar sayesinde yapıldı. Yayınlar sayesinde de Dünya bilim camiasında Yozgat bölgesi çok ilgi çekti. Günümüzde üç tane yabancı üniversitenin kazı çalışması devam ediyor. Bunların sebebi de 1926 yılında yapılan arkeolojik çalışmalara bağlı.
“HİTİTLERİN İZLERİ VAR”
Tunç çağından sonra Hitit Devleti geldi. Hititlerin başkenti Hattuşaş Yozgat sınırları içerisinde değil ama başkente bağlı topraklarının büyük çoğunluğu Yozgat arazisinde. Çünkü Hititlerin de asıl geçim kaynakları tarım ve ticaretti. Yozgat’ta bulunan höyüklerin tamamına yakınında Hitit dönemine ait yerleşim izleri bulunuyor. Bunların hepsi araştırılmış değil. Çalışmalar devam ediyor. Kuşaklıhöyük’te Hitit dönemine ait eserler bulundu.
“BİR ÇOK UYGARLIK YAŞADI”
Yozgat’ta Frigler, Lidyalılar, Persler, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular, Selçuklu Beylikleri döneminde Kadı Burhanettin Devleti ve Osmanlılar gibi devletler ve uygarlıklar yaşadı. Türklerin Anadolu’yu fethetmesinden sonra 12. Ve 13. YY yaptığı eserleri de görüyoruz. Akdağmadeni İlçesinde Muş Ali, Ermelik Kalesi, Çandır’da Şah Sultan Hatun Türbesi, Çerkez Bey Türbesi. Bunlar Türk uygarlığının bıraktığı ve ayakta olan en önemli eserlerimiz.
“BİNLERCE ROMA HAMAMI VAR, AMA…”
Dünyanın bir çok yerinde binlerce Roma Hamamı var. Bunların içerisinde termal suyun bulunduğu iki tane Roma hamamı var. Birisi İngiltere’nin Bath şehrinde birisi de Yozgat’ın Sarıkaya ilçesinde. Sayın Valimizin yaptığı çalışmalar sonrasında Sarıkaya Roma Hamamı da UNESCO Dünya Geçici Miras Listesine girdi.
“BAŞKA ROMA HAMAMLARI DA BULUNUYOR”
Yozgat’ta keşfedilen ortaya çıkarılan yerlerin dışında, ortaya çıkarılması gereken birçok yer var. Yerköy’deki Sorgun’daki Roma Hamamları gibi. Sorgun İlçesinde bulunan antik yerleşim yerleri gibi. Ayrıca Türk uygarlığının bırakmış olduğu Çinçinli Han, Kesikköprü Hanı gibi bir çok değerimiz var. Bunlar da önümüzdeki yıllarda Müze ve Üniversite işbirliği ile ortak yapılacak çalışmalar sonunda ortaya çıkarılacak. Gizli kalmış bir kısmı yok olmuş. Bir kısmı da halen ortaya çıkarılamamış bu değerlerimizin ortaya çıkarılması gerekiyor. Kazankaya Kanyonu önemli bir yerleşime sahip olmuş bir bölge burada da kazı çalışmalarının yapılaması gerekiyor. Bu uygarlıkların tamamen ortaya çıkarılarak hem halkımızın hem de turizmin hizmetine sunulması gerekiyor.
“YENİ MÜZE YAPILACAK”
Sayın Valimizce başlatılan Yozgat’a yeni bir müze yapılması projesi var. Yapılan kazılar sonrasında müzemize getirilmiş 10 bin civarında eserimiz var. Yeni yaptırılacak müze ile birlikte biz bunların yüzde 90’ını sergiye açacağız. Bu çalışmalar hızlıca devam ettiriyor. İnşallah en kısa zamanda buna yönelik çalışmalar başlatılacak. Yozgat Termal, Kongre ve Spor Turizminin adresi olacak. Bunun yanında kültür turizminde de çok kuvvetli bir iliz.