Temeldeki gizem ışık bekliyor

Törene katılan dönemin Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı ile il yöneticileri işe içerisinde bir miktar para ve yazılı vesika koyuyor. Kısa bir süre önce Eski Devlet Hastanesi (Memleket Hastanesi) ile birlikte yıktırılan eski Verem Savaş Pavyonu’nun temel atma törene dair tüm bilgiler merhum Gazeteci-Yazar Abbas Sayar’ın gazetesinde arşivlerde bu güne kadar ulaşırken, törene 13-14 yaşlarında şahitlik eden AŞK Vakfı Başkanı Şakir Dr. Ali Şakir Ergin, o günleri Yozgat Çamlık Gazetesi’ne anlattı.

Yozgat’ta uzak ve yakın tarihin izleri yanlış şehirleşme politikaları ve yöneticilerin kişisel tercihleri yüzünden büyük oranda tahrip oldu. Tarihin izlerini arayan bir ecdadın torunları şimdi 1951 yılında yaptırılan ve kısa bir süre önce Memleket Hastanesi (Devlet Hastanesi) ile birlikte yıktırılan, hastanenin acil bölümü girişindeki eski Verem Savaş Dispanseri temeline bırakılan cam şişe
İÇERİSİNDEKİ HATIRANIN GÜN
YÜZÜNE ÇIKARILMASINI İSTİYOR.
Merhum Gazeteci-Yazar Abbas Sayar’ın çıkardığı Yozgat Gazetesi’nde yer alan olaya tanıklık eden Ahmet Şevki Ergin Kültür ve Hizmet Vakfı Başkanı Ali Şakir Ergin ile konuyu araştıran isimlerden Eczacı Mehmet Ali Çakır, temeldeki cam şişe ve akıbetine ilişkin gazetemize önemli bilgiler verdiler.
TEMELDEKİ
CAM ŞİŞE…
Merhum Gazeteci-Yazar Abbas Sayar’ın çıkardığı ‘Yozgat Gazetesi’nde yer alan bilgilere göre Verem Savaş Pavyonu 1951 yılında o dönemin Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı Dr. Ekrem Hayri Üstündağ, Yozgat Valisi Hayri Özlü, Milletvekili Dr. Mükerrem Soral, Verem Savaş Derneği Başkanları Avukat Sefer Eronat, Dr. Müzeyyen Çokdeğerli, Genel Sekreter Osman Tünger, Muhasip M. Ali Ural, Devlet Hastanesi Baştabibi Halit Madakbaşı, Belediye Başkanı Fevzi Ayan, DP Başkanı Numan Kurban, CHP Başkanı Nazım Kafaoğlu, Millet Partisi Başkanı Nüzhet Doğan katılımı ile Verem Savaş Pavyonu’un temel atma töreni yapılıyor.
Gazetede yer alan bilgiye göre bir miktar para ile birlikte şişe içerisine konulan yazıda şu ifadeler yer aldı: “Bundan sonra şişe içerisinde temeli konulmak üzere şöyle bir vesika hazırlandı ve imzalattırıldı; Yozgat Verem Savaş Derneği tarafından Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının yardımları ile Yozgat’ta ilk defa inşa ettirilen bu verem pavyonunun temel atma töreni 1951 (1370) Hicri yılı Haziran ayının 4’üncü günü saat 16’da, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı Sayın Ekrem Hayri Üstündağ tarafından Yozgat Valisi Hayri Özlü, güzide zevat ve halkın huzuru ile yapılmıştır. Bu hayır müessesesinin Yozgatlılara uğur getirmesini dileriz.”
Bu vesikanın sayın bakan tarafından temeli konulmasını müteakip önce Bakan, sonra Vali, temele birer mala harç koydular.”
O ANA ŞAHİTLİK
ETTİĞİNDE
ÇOCUKTU
Temel atma törenine henüz 13-14 yaşlarında şahitlik eden AŞK Vakfı Başkanı Dr. Şakir Ergin, binanın yapılışının tarih bakımından önem arz ettiğini belirterek, sürece ilişkin şunları aktardı;
“1950 Demokrat parti iktidarının Yozgat’ta belki de Türkiye’de ilk yaptığı yatırımlardan bir tanesi. Çünkü büyük önem vermişler. Ankara’dan bakan gelmiş, bakanın yanında çok kişi var. Mesela Mükerrem Sarol, Amerika’da ihtisas yapıp geri dönmüş. Onu de getirdiler. Daha evvel Sorgun’da sağlık müdürlüğü yapmış onun hatırası ile canlandırmak, yaşamak üzere gelmiş. Büyük bir heyetle Ankara’dan geldiler. Dispanserin temel atma törenine katılıyorlar. Orada sırasıyla sağlık müdürü, Bakan, Hastane başhekimi, dispanser yaptırma Derneği’nin başkanı birkaç kişi de konuşuyorlar. Demokrat parti iktidarından sonra Türkiye genelinde nedir bilmiyorum ama Yozgat’ta ilk yapılan devletin resmi binası. Verem Savaş Dispanseri değil “Verem Pavyonu” hastaneye bağlı olarak verem hastanesi, göğüs hastalıkları pavyonu adıyla yapılmış hastane. O işin organizatörü de o günün genç ve Yozgatlı doktorlarından Müzeyyen Çokdeğerli. Müzeyyen Çokdeğerli aynı zamanda dispanserin başhekimi. Temel atma törenine katılmak üzere Ankara’dan gelen heyet ve Yozgat’tan açılışa katılan bürokratlar kendi aralarında bir vesika yazıp imzalıyorlar. O vesikayı da bir cam şişe içerisine koyuyorlar. Daha sonra Müzeyyen Çokdeğerli konuşmasında gelecek nesillere hatıra olmak üzere bir mektup bıraktık dedi. O zaman küçüktüm. Ortaokula gidiyordum. Kalabalığın önüne pek fazla girme imkanım yoktu ama ben kavanozu da gördüm. Müzeyyen Çokdeğerli ayrıca bugünkü kullandığımız paraları sembolize eden paralarımızdan da birer örnek bıraktık diye konuşmasında bunu belirtti. Dispanserin ilk temel atıldığı yerdeki ilk kolon demirlerin arasına kavanozu koydular ve küreklerle betonları attılar. O olayın o kavanozun konulduğu yeri o konuşmanın yapıldığı yeri de biliyorum.”

TARİH GEÇMİŞ YILLARDAN BERİ
TAHRİL EDİLİYOR
Ergin, Yozgat’ta tarihin geçmiş yıllardan bu tarafa sürekli olarak tahrip edildiği gerçeğine dikkat çekti.
“Siyasi idare siyaset kendi düşüncelerini gerçekleştiriyor. Kendi düşüncelerini gerçekleştirirken de memleketteki değerlerin yok olup olmadığını düşünmüyor. Pek çok tarihi binalar böyle yıkıldı” diyen Ergin, yakın zamanda yıktırılan Eski Devlet Hastanesi binasının akıbetine ilişkin de açıklamalarda bulundu.
Ergin, şöyle konuştu: “Yozgat’ın devlet hastanesi yabancılara yaptırılan ve 1933 yılında temeli atılan ve 38-39 yıllarında açılan, malzemesi yurt dışından getirilen çok orijinal 40 yataklı bir hastane maalesef Yozgat’ta devletin yaptırdığı ilk kaloriferli modern bir binaydı. Sağlam bir binaydı. Şehir hastanesi yapılırken şehir hastanesine yem olarak yıkıldı. Başka şehirlerde memleket hastaneleri diye eski hastaneler koruyorlar. Hizmetini devam ettiriyorlar. Hizmetini araç gereçlerin yeniliyorlar. Bizde de yıkma oldu. Eski binaları yıkalım yerine yeni bina yapalım. Köylerden başlıyor her yerde var. Köylerde eski camileri yıkıyorlar, ahşap camileri yıkıp minareli taş beton cami yapıyorlar. Bir saf cemaati var veya yok ama yeniliyorlar. Betonarmeye karşı büyük bir heves var. Ama beton hayat değil. Toprak, ağaç hayat. İnsanoğlu geldiğinden beri ağaç ile toprak ile yaşıyor. Toprakta ağaçta insanın hayatı ile devam ediyor ve insana en az zararı olan en faydalı iki nesne. Bunları yıkıp döküp yerine beton binalar yapıyoruz. Yeşillikler, bahçeler içerisindeki evlerin hepsi yıkıldı. Apartmanlara yer yapıldı. Bahçeler, yeşillikler harap oldu. Nefes alacak bahçesi, dinlenecek bahçesi yok. Hatta öyle bir hale geldi ki apartman sakinlerinin araçlarını park edeceği yerler yok. Devlet hastanesi de şehir hastanesine yem olarak siyasilerin kararı ile yıkıldı. Hastanenin ve dispanserin yıkıldığını görünce tozunu toprağını biz çektik yakın komşusu olarak. Çok üzüldüm. Bu memleket hastanesi yaşamalıydı. Memleketin bütün sağlık noktaları bir noktaya bağlanmamalıydı. Birkaç noktada sağlık hizmeti veren hastaneler, dispanserler bulunmalıydı. Başka şehirlerde bunu yapıyorlar ama bizde yapmıyorlar. İdarecilerimiz, siyasetçilerimiz memlekete yabancı oldular. Memleketi, şehirleri tanımaz oldular. Onun yüzünden de bu hale geldi.”

ÇAKIR’DAN TARİHİ HASSASİYET
Yozgat’ın tanınmış simalarından, Eczacı Mehmet Ali Çakır da, o güne dair yaptığı araştırmaları gazetemizle paylaştı.
Çakır, konuyu ilk olarak AŞK Vakfı Başkanı Dr. Ali Şakir Ergin’den dinlediğini ve bunun üzerine araştırma yaptığını söyledi.
Çakır; “Biz zaman zaman Yozgat’ta yaşayan kimseler olarak Yozgat’ın geçmişini ve geleceğini konuşuruz. Bu çerçevede de muhterem Ali Şakir Ergin Bey, Ahmet Şevki Ergin Kültür ve Hizmet Vakfı (AŞK) Vakfında sohbet ederken, devlet hastanesinin yıkıldığında, geçmişi olduğu ve yıkılmamasının iyi olacağından bahsettik. Yıkıma Belediye Başkanı da itiraz etti. Ama şehri yönetenlerin böyle karar aldığı geçti. O arada Şakir Bey amca devlet hastanesi arkasındaki küçük binanın verem pavyonu olarak inşa edildiğini söyledi. Onun için Müzeyyen Çokdeğerli hanımefendinin o işe başvurduğunu söyledi. Arkasından da söyle bir şey olmuş. Bu temel atılırken Müzeyyen Çokdeğerli hanımefendi konuşma yaptılar. Sonra bir şişenin içine bir miktar para olduğunu ve yazı koyduğunu söyleniyor. Onu da temele koyup kapattılar dedi. Ben bunun üzerine bu konunun üzerine gidilmesi gerektiğini düşündüm. Memleket için bir tarihi değerinin olduğunu ama bir taraftan da Ali Şakir Ergin Bey’in çocukluk hafızasında böyle bir şey olmayacağı belki hayal meyal olacağı, belki o olamayabileceği ve bunun ayrıca da desteklenmesi gerektiği düşüncesiyle halk kütüphanesine gittim. Orada 1950’den başlayıp 54’e daha da uzun gazeteler var ama o zaman dilimini tahmin ettiği için 1951 tarihli Abbas Sayar Bey tarafından çıkarılan Yozgat gazetesi nüshalarını tek tek inceledim. İncelediğimde şuna rastladım. Dr. Müzeyyen Çokdeğerli hanımefendi Yozgat’ta bir verem pavyonunun kurulmasının uygun olacağını düşünüyor. Onun için önce dernek kuruyor ve arkasından kamuoyu oluşturuyor. İl Özel idaresi ve İl Genel meclisinden de desteklenmesi konusunda karar çıkıyor. Daha sonra bu talep bakanlığa iletiliyor. Bakanlıktan da bir tahsisat çıkıyor. Tahsisat çıktıktan sonra o zamanın Sağlık Bakanı, İstanbul milletvekili onlar geliyorlar. Konuşmaları yapıyorlar ve gerçekten de o şişenin içerisinde metin var ve temele konulmuş. Ali Şakir Hoca hangi köşe olduğunu tahmin edebiliyorum diyor. Bunu da Yozgat’ı yönetenler bakmalı” diye konuştu.
Çakır, binanın yıkımı sırasında temele zarar verilmediğini belirterek, o şişe ve vesikaların çıkarılarak Belediye Başkanı Dr. Kazım Arslan’ın Kent Müzesi projesinde çok önemli bir yere sahip olacağını sözlerine ekledi.