Anadolu Üniversitesi’nden Doç. Dr. Demet Kara, Mahperi Hatun tarafından 1240 yılında inşa ettirilen zaviye hakkında dikkat çeken bilgiler paylaştı.
Selçuklu Döneminden Günümüze Uzanan Bir Miras
Anadolu Selçuklu Devleti’nin güçlü kadın figürlerinden biri olan Mahperi Hatun, II. Gıyaseddin Keyhüsrev’in annesi olarak yalnızca siyasi alanda değil, sosyal ve dini faaliyetlerde de önemli izler bıraktı.
Mahperi Hatun’un vakıflar kurduğu şehirlerden biri olan Yozgat, Selçuklu mirasını günümüze kadar taşıyan önemli yapılara ev sahipliği yapıyor. Bu yapılardan biri de Şeyh Turesan Zaviyesi. Kayseri’nin İncesu ilçesi ile Ürgüp’ün Başköy kasabası arasındaki Tekke Dağı mevkiinde yer alan zaviye, geçmişte dervişlerin ibadet ettiği ve tasavvufi ritüellerin gerçekleştirildiği bir merkez olarak kullanıldı. Aynı zamanda yolculara barınma imkânı sağlayan sosyal bir yapı olarak da hizmet verdi.
Zaviyenin İnşası 1240 Yılına Dayanıyor
Anadolu Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Demet Kara, zaviyenin tarihi hakkında önemli bilgiler paylaştı. Kara, yapının inşa kitabesi ve vakıf kayıtlarının incelenmesi sonucunda şu değerlendirmede bulundu: “Zaviyenin inşa kitabesi ve vakıf kayıtları bir arada değerlendirildiğinde, Mahperi Hatun’un 1240 yılında Şeyh Turesan adına bu yapıyı yaptırdığı net olarak anlaşılıyor.”
Mimari Özellikleriyle Dikkat Çekiyor
Şeyh Turesan Zaviyesi yalnızca dini bir yapı değil, aynı zamanda mimari özellikleriyle de dikkat çekiyor. Yapı içinde tasavvufi ritüeller için özel olarak tasarlanmış alanlar bulunuyor.
Ana eyvanda yer alan yükseltilmiş seki, ritüeller sırasında seyirci mahfili olarak kullanılırken, orta sofanın kubbe ve tonoz ilişkisi evrenle kurulan sembolik bağlantıyı yansıtıyor. Eyvana açılan odalar ve kuzey duvarındaki halkalar ise ziyaretçilerin hayvanlarını barındırabilmeleri için düşünülmüş detaylar arasında yer alıyor.
Zaviyeler Sosyal Hayatın Merkeziydi
Doç. Dr. Demet Kara, zaviyelerin sadece ibadet edilen mekânlar olmadığını vurgulayarak şunları söyledi:“Zaviyeler hem dini hem de sosyal görevleri olan yapılardır. Gelip geçen yolcuların barınmasını sağlayarak toplumla bütünleşirler. Yozgat’ta da Mahperi Hatun’un izleri yüzyıllar boyunca göz önünde olmuştur.”
Yozgat’ta Vakıf Geleneğinin Güçlü İzleri
Mahperi Hatun’un Kayseri ve Tokat’ın yanı sıra Yozgat’ta da vakıflar ve hayır kurumları kurduğu biliniyor. Şeyh Turesan Zaviyesi gibi yapılar, Osmanlı döneminde tekke ve dergâh işlevi görerek toplumsal ve manevi yaşamın önemli merkezleri haline geldi.
Bugün bu tarihi yapılar, tarih ve tasavvuf meraklıları için önemli bir kültürel miras olarak öne çıkıyor ve araştırmacılar ile ziyaretçiler için keşfedilmeyi bekleyen değerli eserler arasında yer alıyor.
