1940 yılında Kars’ın Arpaçay ilçesinde doğan Çobanoğlu, 26 Mart 2005’te Ankara’da hayatını kaybetmiştir.
Murat Çobanoğlu Kimdir?
Murat Çobanoğlu, 1940 yılında Kars’ın Arpaçay ilçesine bağlı Koçköyü’nde dünyaya geldi. Çiftçi bir ailenin çocuğu olan Çobanoğlu, Karapapak (Azeri) kökenlidir. Ailesi “Çobanlar” soyadını taşımaktaydı.
Babası, ünlü halk ozanı Âşık Şenlik’in çıraklarından olan Âşık Gülistan’dır. Annesi Lala (La’li) Hanım’dır. Annesinin erken yaşta vefat etmesi nedeniyle babası tarafından büyütülmüştür. 1970’li yıllarda ailesi İzmir’e taşınarak hayatına burada devam etmiştir.
Aşıklık Geleneğine Nasıl Başladı?
Çobanoğlu’nun ozanlığa yönelmesi 1951 yılında gördüğü bir rüya ile başlamıştır. Kendi anlatımına göre yayla yolculuğu sırasında bir çeşme başında uyuyakaldığında gördüğü rüya, onun aşıklık yoluna adım atmasına vesile olmuştur.
Babası ona saz çalmayı öğretmiş ve geleneksel âşıklık kültürünü aktarmıştır. 1966’dan itibaren Konya Âşıklar Bayramı’na katılmış, Artvin, Erzurum, Konya ve Mut gibi şehirlerde düzenlenen yarışmalarda dereceler almıştır.
Karşılıklı atışmalardaki ustalığı, güçlü sesi ve ulusal temaları işleyen şiirleriyle dikkat çekmiştir.
“Kiziroğlu Mustafa Bey” Türküsü Kimin?
“Kiziroğlu Mustafa Bey” türküsü, halk arasında Murat Çobanoğlu ile özdeşleşmiştir. Ancak eser, anonim halk kültürü içinde yer almakta olup, Çobanoğlu tarafından seslendirilerek geniş kitlelere ulaştırılmıştır. Onun yorumu sayesinde türkü Türkiye genelinde büyük bir ün kazanmıştır.
1968–1987 yılları arasında yaklaşık 20 plak ve kaset çıkaran sanatçı, iki altın plak ödülü almıştır. Kariyerinin ilk yıllarında “Devrani” ve “Yanani” mahlaslarını kullanmıştır.
Sanatsal Katkıları ve Mirası
1971 yılında Kars’ta kurduğu Çobanoğlu Halk Ozanları Kahvesi, âşıklık geleneğinin önemli merkezlerinden biri hâline gelmiştir. Bu mekân, usta-çırak ilişkisinin sürdürüldüğü bir kültür ocağı olarak bilinmektedir.
Türkiye’de radyo ve televizyon programlarına katılan sanatçı, Avrupa’dan İran’a kadar birçok ülkede konserler vermiştir. Karapapak ağızlı türküleriyle de kültürel mirası yaşatmıştır.
Murat Çobanoğlu Neden Öldü?
Murat Çobanoğlu, 26 Mart 2005 tarihinde Ankara’da vefat etmiştir. Vefat nedeni kamuoyuna doğal sağlık sebepleri olarak yansımıştır. Cenazesi memleketi Kars’ta toprağa verilmiştir.
Kars Belediyesi, her yıl 6–7 Mayıs tarihlerinde “Murat Çobanoğlu Âşıklar Bayramı” düzenleyerek onun hatırasını yaşatmaktadır.
Murat Çobanoğlu, Türk halk müziğinin ve âşıklık geleneğinin 20. yüzyıldaki en güçlü temsilcilerinden biridir. “Kiziroğlu Mustafa Bey” başta olmak üzere birçok eseriyle halk kültürüne damga vurmuş, sesi ve sazıyla Anadolu’nun sözlü geleneğini gelecek nesillere aktarmıştır.