Âşık Gamli (asıl adı Bekir) 1883’te Yozgat’ta doğmuş, medrese tahsilli bir saz şairidir. Köy imamlığı yaparak geçimini sağlamış, hem hece hem aruzla şiirler yazmıştır. 1934’te Yozgat’ta vefat etmiştir.
Kısa Biyografi
-
Asıl adı: Bekir
-
Mahlası: Gamli
-
Doğum: 1883, Yozgat
-
Eğitim: Medrese
-
Meslek: Köy imamı, saz şairi
-
Vefat: 1934, Yozgat
Yozgat’ta doğan Âşık Gamli, medrese eğitimini tamamladıktan sonra Yozgat’ın çeşitli köylerinde imamlık yaparak hayatını sürdürdü. Zorlu ve yoksulluk içinde geçen bir yaşamı oldu; bu durum, şiirlerinin temalarına da yansıdı.
Edebi Kişiliği ve Etkilenmeler
Âşık Gamli, Tokatlı Âşık Nuri’nin etkisinde kalmış bir halk şairidir. Şiirlerinde hem hece veznini hem de aruz ölçüsünü kullanabilmesi, onun klasik ve halk şiiri geleneğini birlikte değerlendirebildiğini gösterir.
-
Saz eşliğinde irtical (doğaçlama) deyişler söylemesi, güçlü hafıza ve söyleyiş kabiliyetine işaret eder.
-
Lirik ve tasavvufî izleklerin yanı sıra gurbet, yoksulluk ve kader temaları öne çıkar.
-
Deyişlerinde sözün akışı ve ahenk dikkat çeker.
Edebî değeri yüksek olmasına rağmen, dönemin merkezî edebiyat çevrelerine uzak kalması nedeniyle yeterince tanınamamıştır.
Eserleri ve Yayınlanan Şiirleri
Âşık Gamli’nin şiirlerinin önemli bir bölümü günümüze ulaşamamıştır. Derlenebilen az sayıdaki şiiri, Mahmut Işıtman tarafından Folklor Araştırmaları dergisinde yayımlanmıştır. Bu metinler, Gamli’nin hem saz şiiri geleneğine bağlılığını hem de aruzlu söyleyişe hâkimiyetini belgelemektedir.
Yozgat Halk Edebiyatındaki Yeri
Âşık Gamli, 19. yüzyıl sonu–20. yüzyıl başı Yozgat halk şiiri geleneğinin önemli temsilcilerinden biri kabul edilir. Medrese kökenli oluşu, onu klasik kültürle temas hâlinde kılmış; saz şairliği ise yerel sözlü kültürle bağını güçlendirmiştir.
1934 yılında Yozgat’ta vefat eden Âşık Gamli, sınırlı sayıda eseri günümüze ulaşmış olsa da Yozgat’ın halk edebiyatı mirasında dikkate değer bir isimdir.
