Timur’un Anadolu’dan ayrılmasının ardından Osmanlı şehzadeleri arasında yaşanan taht mücadeleleri Yozgat ve çevresini olumsuz etkiledi. Bölge, 1408’de Çelebi Mehmet döneminde yeniden Osmanlı Devleti’ne bağlandı. 1413’te Anadolu’da merkezi otoriteyi kesin olarak sağlayan Çelebi Mehmet, Bozok (Yozgat) çevresinde devlet hâkimiyetini pekiştirdi.
Yavuz Sultan Selim döneminde “Celal” adlı bir Türkmen önderinin çıkardığı isyan bastırıldı; ancak bölge önemli zarar gördü. Kanunî Sultan Süleyman zamanında 1526’daki arazi tahriri sırasında çıkan karışıklıklar kısa sürede denetim altına alındı.
18. Yüzyılda Çapanoğulları’nın Yükselişi
-
yüzyılın sonlarında Bozok’a yerleştirilen Mamalu Türkmen oymaklarından Çapanoğulları kısa sürede güç kazandı. 1728’de Ahmet Ağa Yeniil Has Mütesellimi, 1732’de Mamalu Türkmenlerinin mütesellimi ve 1741’de Bozok Mütesellimi oldu. 1745’te “Kapıcıbaşı” payesiyle ödüllendirildi.
İstanbul’daki et sıkıntısını gidermek üzere koyun sevk etmeleri karşılığında 1755’te Bozok Sancağı malikâne olarak Ahmet Ağa’ya verildi. Böylece aile, Yozgat ve çevresinde belirleyici konuma ulaştı. Merkeze yönelik şikâyetler artınca 1757’de uyarı yapıldı; Ahmet Ağa’nın Maraş Valiliği talebi sonrası hakkında idam fermanı çıkarıldı ve 1765’te idam edildi.
Mustafa ve Süleyman Bey Dönemi
1768’de mütesellim olan Mustafa Bey, merkezle uyumlu politika izleyerek savaşlarda asker ve malzeme desteği sağladı. 1782’de öldürülmesinin ardından kardeşi Süleyman Bey göreve getirildi. Süleyman Bey, I. Abdülhamit ve III. Selim ile iyi ilişkiler kurdu; 1783’te Çankırı Sancağı Mutasarrıflığı’nı aldı.
Nizam-ı Cedid’i destekleyen Süleyman Bey, 1808’de İstanbul’da toplanan ayanlar arasında yer alarak Sened-i İttifak’ı imzaladı ve Sekban-ı Cedid’i bölgesinde örgütledi. 1813’te vefat ettiğinde Çapanoğulları’nın nüfuzu Bozok’un ötesine taşmıştı.
Nüfuz Alanı ve Gerileme
Aile; Bozok’un yanı sıra Amasya, Sivas, Kayseri, Maraş, Antep, Halep, Rakka, Adana, Tarsus, Niğde, Nevşehir, Kırşehir ve Ankara gibi geniş bir coğrafyada mukataa gelirleri ve idari görevlerle etkili oldu. Mehmet Celaleddin Paşa 1842–1846 arasında kısa sürelerle Bozok ve Kayseri Kaymakamlığı yaptı.
1849’dan sonra idari kademelerden uzaklaştırılan Çapanoğulları, ekonomik güçlerini XX. yüzyıl başlarına kadar sürdürdü. Osmanlı döneminde Yozgat’ın (Bozok) siyasal ve ekonomik şekillenmesinde aile belirleyici rol oynadı.