Yozgatlı Mehmet Nuri, 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyıl başında yaşamış, hem şairliği hem de dinî eserleriyle tanınmış önemli bir Yozgatlı isimdir. Özellikle “ölü hakları” konusunda kaleme aldığı risalesi, onu döneminin diğer şairlerinden ayıran en dikkat çekici özelliğidir.
“Yozgatlı Mehmet Nuri kimdir?”, “Nerede doğdu?”, “Eserleri nelerdir?” soruları kültür ve edebiyat araştırmalarında sıkça gündeme gelmektedir.
Yozgatlı Mehmet Nuri’nin Hayatı
-
Doğum yılı: 1863
-
Doğum yeri: Yozgat / Büyükincirli Köyü
-
Babası: İbrahimoğulları’ndan Ali Efendi
-
Vefat yılı: 1922
-
Görevi: Din öğretmeni, imam hatip
1863 yılında Yozgat’ın Büyükincirli köyünde doğan Mehmet Nuri, iyi bir eğitim almıştır. Hacı Bektaş Rüştiyesi’ni başarıyla tamamlamış, öğrencilik hayatında üstün başarı göstermiştir. Eğitimini tamamladıktan sonra imam hatip olarak görev yapmak üzere Yozgat’tan ayrılmıştır.
Hayatının her döneminde şiir yazan Mehmet Nuri, eserlerini bir araya getirerek kitap hâlinde çocuklarına bırakmıştır. Aynı zamanda Yozgat Bozok Lisesi’nde din öğretmenliği yapmıştır.
1922 yılında vefat eden Mehmet Nuri’nin eserleri, dönemin tasavvuf büyükleri tarafından takdir edilmiştir.
Edebi Kişiliği ve Şiir Anlayışı
Yozgatlı Mehmet Nuri, hem aruz vezni hem de hece vezni ile şiirler kaleme almıştır. Şiirlerinde dinî ve tasavvufî temalar ön plandadır.
Onu dönemindeki diğer şairlerden ayıran en önemli özelliği, dinî ve fıkhî konularda eser vermiş olmasıdır. Özellikle ölü hakları üzerine yazdığı risale, Osmanlı Türkçesi ile kaleme alınmış ilk örneklerden biri olarak kabul edilmektedir.
Ölü Hakları Risalesi Nedir?
Yozgatlı Mehmet Nuri’nin risalesi iki ana bölümden oluşmaktadır:
Mukaddime (Giriş Bölümü)
Bu bölümde:
-
Tekfin (kefenleme),
-
Techiz (cenaze hazırlığı),
-
Kabir ziyaretleri
gibi konular ele alınmıştır.
12 Bölümlük Ana Kısım
Bu bölümde ise:
-
Tövbe ve affedilebilecek/affedilemeyecek günahlar
-
Kaza ibadetleri
-
Yemin çeşitleri
-
Kul hakları
-
Vasiyet ve vasiyetin uygulanması
-
Duaların kabulü
gibi dinî meseleler ayrıntılı şekilde işlenmiştir.
Risalenin yazılma amacı, bu konularda Türkçe kaynak eksikliğinin giderilmesidir. Eser yayımlandıktan sonra birçok din âlimi tarafından kabul görmüş ve örnek alınmıştır.
Yozgat Kültüründeki Yeri
Yozgatlı Mehmet Nuri, hem şair hem de din âlimi kimliğiyle Yozgat kültür tarihinde önemli bir yere sahiptir. Özellikle dinî konularda Türkçe eser verme gayreti, onu kendi döneminde öncü bir isim hâline getirmiştir.
Yozgat’ın yetiştirdiği değerli ilim ve edebiyat insanlarından biri olarak anılmaktadır.
