Yozgat Merkezde Gezilecek Tarihi Alanlar Neler?

Tavium Antik Kenti - Yozgat

Tavium Antik Kenti Yozgat il merkezinin 40 kilometre batısında bulunan Büyüknefes Köyü’nde yer almaktadır. Tavium'da Hitit ve Frig yerleşim izleri görülmesine rağmen asıl yerleşim Galatlar zamanında MÖ. 3'üncü yüzyıl ile 1'inci yüzyıl arasında olmuştur.

Tavium Romalıların Galat dedikleri kavmin MÖ. 280'li yıllarda Balkanlardan Anadolu’ya gelen Trokme (Trokmi) kolu tarafından kurulmuştur. Kent İç Anadolu Bölgesi'nde Trokmilerin yaşadığı Orta Kızılırmak yöresinin ticaret merkezi ve başkenti konumundaydı.

Çapanoğlu Camii

1779-1795 yılları arasında yapılan Çapanoğlu Camii, Yozgat'ın en önemli tarihi yapılarından biridir. Cami, Osmanlı dönemi mimarisinin güzel örneklerinden biri olarak dikkat çeker ve şehir merkezinde kolayca ulaşılabilir​

Yozgat Saat Kulesi

19. yüzyılda inşa edilen bu kule, Osmanlı dönemi mimarisinin izlerini taşır ve şehrin simgelerinden biri olarak kabul edilir. Merkezde yer aldığı için rahatlıkla ziyaret edilebilir​

Yozgat Müzesi (Nizamoğlu Konağı)

1871 yılında konak olarak inşa edilen bu yapı, 1985 yılında müzeye dönüştürülmüştür. Müze, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine ait eserlerin sergilendiği önemli bir kültürel mekandır​

Karabıyık Köprüsü

Yavuz Sultan Selim döneminde, 1516 yılında yapılan bu köprü, Yozgat-Şefaatli karayolunda bulunur. 55 metre uzunluğundaki köprü, Osmanlı dönemi taş köprü mimarisinin güzel örneklerinden biridir​

Yusuf Karslıoğlu Konağı 

1883 yılında yapıldığı bilinen konak 1929 ve 1936 yılları arasında Yozgat Belediye Başkanlığı yapan Yusuf KARSLIOĞLU tarafından satın alınarak uzun süre kullanıldığı için “Karslıoğlu Konağı” olarak adlandırılmıştır. Arkeoloji Müzesi olarak kullanılmak üzere 1977 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından istimlak edilen konakta ilk restorasyon çalışmaları 1990 yılında tamamlanmıştır. Atatürk’ün Yozgat’a ilk gelişinde (3 Şubat 1934) burada kaldığı ve daha sonrada uzun bir süre Vali Konağı olarak kullanıldığı bilinmektedir. Konak şu anda İl Özel İdaresine tahsis edilmiştir.

Yozgat Askerlik Şubesi Binası 

Yozgat Merkez, Cumhuriyet Meydanı'nın güneydoğusunda yer alan Yozgat Askerlik Şubesi Binası, kitabesine göre H.1311 / M.1895 - 1896 tarihinde Sultan II. Abdülhamid Dönemi'nde yapılmıştır. İki katlı olarak inşa edilmiştir. Binada yapı malzemesi olarak sarı renkli kesme taş kullanılmıştır. Bina girişi kuzey cephede yer alan revaklı bir mahalden sağlanmıştır. Revak kemerleri dört adet silindirik taş sütun üzerine oturtulmuştur. Kemerlerin duvarlara bindirildiği kısımlarda yaprak motifleri vardır. Revaklı mahalden binaya giriş sütunlarla çevrelenmiş taş çerçeveli, yuvarlak kemerli ahşap kanatlı bir kapı ile sağlanmıştır. Kemer üzerindeki kilit taşı, aslanağzı kabartmasına benzer volütlü taş parça şeklindedir. Taş çerçeve üzerinde vazoda çiçek motifi figürü ile çelenk içerisinde eski Türkçe yazı mevcuttur. Kapının iki yanında yuvarlak kemerli taş çerçeveli iki pencere bulunmaktadır.

Fatih Cami

İstanbulluoğlu Mahallesi'nde olan camii, Çapanoğlu (Büyük) Camisi'nin kuzeybatısında olup ona 150 metre uzaklıkta ve uzun süre değişik amaçlarla kullanılan kilise 1996’da Fatih Camii adıyla camiye çevrilmiştir. Harim doğu-batı doğrultusunda iki sıra üçayakla üç nefe bölünmüştür. Neflerin üzeri beşik tonozla örtülmüştür. Orta nef daha geniş tutulmuştur. Sütunlar yüksek kare kaideler üzerine oturur. Köşeleri volütlü ince başlıkları vardır. Doğuda dışarı taşmayan bir apsis yanlarında pastaforiom hücreleri bulunur. Batıda ise güney ve kuzey kanada doğru galeri gibi uzanan U şeklinde bir mahfili vardır. Güney cephede bir mihrap nişi açılmıştır. İç mekânı dikey eksende yer alan geniş yuvarlak kemerli alt ve üst pencereler aydınlatır. Batıda üç bölümlük bir narteks vardır. Narteksin üzeri düz tavanla örtülmüştür. Narteks bugün önü camekânla kapatılmış üç yuvarlak kemerle dışarı açılır. Narteks güneye ve kuzeye doğru dikdörtgen şeklinde taşan ve çift katlı bir dış görünüşe sahiptir. Narteksin kuzeybatısında çan kulesi yer alır. Fatih Camii kırma çatılı ve profili ince saçaklıdır. Caminin iç ve dışında süsleme yoktur.

Hayri İnal Konağı

Merkez İstanbulluoğlu Mahallesi, Emniyet Caddesi üzerinde yer alan Hayri İnal Evi, Osmanlı Dönemi sivil mimari eserlerinin güzel örneklerinden olup, Gayri Menkul Eski Eserler Yüksek Kuruluğu Başkanlığı tarafından 1979 yılında Korunması Gerekli Eski Eserler kapsamına alınarak tescillenmiştir. Konak, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın katkılarıyla 2007 yılında Yozgat Belediyesi tarafından restore edilerek yöre turizmine kazandırılmıştır. Bugün Belediye Konuk Evi olarak hizmet vermektedir.

Konak bodrum kat hariç iki katlıdır. Bodrum taş, alt ve üst kat ahşap çerçeveler arası helik taş dolgu olarak inşa edilmiştir. Birinci ve ikinci kat yükseklikleri ve duvar köşeleri ahşap silmelidir. Bodrum kat pencereleri silme taş çerçeveli demir şebekelidir. Güney cephesi boydan boya çıkmalı olup, ikinci kat ahşap balkonlu, balkon demir şebekeli ve korkulukludur. Balkon ağaç konsollar üzerine bindirilmiştir.

Yozgat Lisesi 

Lise binası bodrum kat hariç iki katlıdır. Yapı malzemesi olarak kesme sarı taş kullanılmıştır. Binaya giriş Güney cepheden sağlanmış olup, giriş kapısı üzeri cumbalıdır. Giriş kapısı üzerinde mermer taş üzerine yazılmış altı satırlık kitabesi mevcuttur. Kitabesi silindiğinden okunamamaktadır. Ancak kaynaklarda Binanın H.1311/ M.1895 - 1896 tarihlerinde yapıldığı belirtilmektedir. Çıkmalarda ön cephelerde dörder, yan cephelerde dörder adet olmak üzere sekiz adet kemerli demir şebekeli pencereler mevcuttur. Cumbada, iki yan cephede birer adet, cumba cephesinde iki adet olmak üzere dört adet yuvarlak kemerli silme taş çerçeveli pencere mevcuttur. Cumbanın cephesindeki pencerelerin kilit taşlarında sütun başına benzeyen süsleme elemanları vardır. Birinci kat pencereleri demir şebekelidir. Giriş kapısı silme taş çerçeveli, yuvarlak kemerli olup kapı kanatları ahşaptır. Kapı üzerinde yarım daire şeklinde silme taş çerçeveli bir pencere vardır.

Hamidiye Saatli Çeşmesi 

Çeşme, Çapanoğlu Camii'nin doğu haziresi dış duvarında yer alır. Çeşmenin tarihi kazınmıştır. Buna rağmen orta alınlıkta bir kartuş içinde sene 19 Ağustos 1916 (M. 01 Kasım 1900) yazısı ve tarihi okunmaktadır. Çapanoğlu Camisi'nin doğusunda çarşıya bakan yüzünde hazireye bitişik olarak II. Abdülhamit tarafından 1900 tarihinde tahta çıkışının 25 seneyi devriyesinde saatli çeşme diye yaptırılmıştır. 1325 Ankara salnamesinde bir resmi vardır. Yarım silindirik gövdeli, iki kenarı dar, cephesi geniş çeşmenin gövdesi boyuna profilli silmelerle beşe, enine profilli silmelerle üçe bölünmüştür . En üstte sivri kemerli bir niş içinde yuvarlak kadranlı bir saati vardır. Saatli nişin köşelerinde birer yuvarlak güneş sembollü süslemeler yer alır.

Çapanoğlu Çifte Hamamı / Çarşı Hamamı

İl merkezinde bulunan Hamam Çapanoğlu Camii'nin güneydoğusunda ona 100 metre uzaklıktadır. Kitabesi yoktur. Yapı vakfiyesine göre tarihlendirilir. Erkekler kısmı Kapucubaşı Çapanoğlu Mustafa Bey’in vakfiye tarihi H. 1 Muharrem 1195 M. 28 Aralık 1780’den sonra, kadınlar kısmı Kapucubaşı Çapanoğlu Süleyman Bey tarafından H.1208 M. 1793’te yapılmıştır. Süleyman Bey’in vakfiyesinde geçen birinci (Eski Hamam) erkekler kısmı, ikinci hamam da kadınlar kısmı (hareme mahsus=kadınlar hamamı) olmalıdır. Hamamların ”L” şeklinde birleşmesi, külhanlarının ayrı olması ve halkın söylediğine göre iki ayrı tarihte yapıldığı anlaşılır. Yine vakfiye yerini tarif ederek Eski Hamam demesi bu hamamın daha önce, büyük olasılıkla da Mustafa Bey’in vakfiye tanzim tarihinden sonra yapıldığını gösterir. Ayrıca erkekler hamamının zemininden daha aşağıda olması da onun daha eski olduğunu gösterir. Erkekler ve kadınlar kısmından oluşan hamamın erkekler kısmı büyük, kadınlar kısmı küçüktür. Her iki yapı birbirine ‘L’ şeklinde birleşmiştir.

Doğu ve kuzey tarafı dükkanlarla çevrilmiştir. Erkekler kısmı güney - kuzey doğrultusunda, Kadınlar kısmı doğu - batı doğrultusunda uzanır. Erkekler kısmının duvarları gri renkli moloz taştan, kadınlar kısmının duvarları ise moloz taştan yapılmıştır. Plan bakımından Haçvari Dört Eyvanlı ve Köşe Hücreli plan tipine girer. Hamam başlıca soyunmalık, ılıklık, sıcaklık, havlat ve su deposu bölümlerinden oluşur.

Kayyımzade Camii 

Kayyımzade (Ali Efendi, Demircilik) Camii, Köseoğlu Mahallesi'nde yer almaktadır. Harime giriş kapısı üzerinde bir kitabesi vardır. Kitabesine göre camii, Cevheri veya Cevahir Ali Efendi Tarafından H.1219 / M.1804 tarihinde yapılmıştır. Kitabeden başka son cemaat yerinin saçak altında kartuş içinde çift taraflı (aynalı) “1219 Maşallah–ı Kane” şeklinde caminin yapım tarihini belirten ikinci bir tarih daha vardır. Bu camiinin Demirciler Çarşısı'na yakın olduğu için “Ali Efendi, Demircilik Camii” denildiği ancak cami yakınındaki medresede daha sonraları Kayyımzadelerden Osman Efendi ve başkaları da müderrislik yaptıklarından camiinin adı, medrese hocalarına izafeten (hocalık görevini de ifa ettiklerinden) Kayyımzade Cami diye şöhret bulmuştur. Diğer bir kaynakta ise caminin “Demirci Ali Efendi Camii” olduğu belirtilmektedir.

Cumhuriyet İlkokulu / Bozok Üniversitesi Rektörlük Binası 

Cumhuriyet İlkokulu, Gayri Menkul Eski Eserler Yüksek Kuruluğu Başkanlığı tarafından 1977 yılında korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilmiştir. Yapımından sonra 2006 yılına kadar ilkokul olarak kullanılan, 2007 yılından itibaren ise Bozok Üniversitesi Rektörlük binası olarak kullanılmaya başlanan okul, dikdörtgen planlı, bodrum hariç iki katlıdır. Cumhuriyet İlkokulu Medrese Mahallesi Ankara - Sivas yolu güzergâhının sağındadır. Bina genişçe bir alana malik arsa üzerine inşa edilmiştir. Yaklaşık olarak 16 ya da 20x7 metre ebadında olup dikdörtgen planlıdır. Atatürk dönemi mimar Kemal üslubu olarak nitelendirilen bir üslup mahsulü olduğu söylenmektedir.

Nakıpzade Camii 

Camii, Köseoğlu Mahallesi'ndedir. Yapı harime giriş kapısı üzerindeki kitabesine göre tarihlendirilir. Camiinin harime giriş kapısı üzerindeki medrese kitabesi göre camii, H.1260 / M.1844 tarihinde II.Mahmut’un ikinci kadını olan Hoşyar Kadın tarfından medrese ile birlikte yaptırılmıştır. Kitabede Beyhan Sultan’ın manevi kızı, Mihrimah Sultan’ın kızı gibi görülen Hoşyar Kadın, aslında Beyhan Sultan’ın manevi annesi, Mihrimah Sultan’ın öz annesidir. Her iki kızının da kendinden önce öldüğü kitabede belirtilerek onların adına bu eseri yaptırdığı yazılırdır. Ayrıca, kitabe ustası Ziya isimli biridir.

Salim Korkmaz Konağı 

Geniş bir bahçe içerisinde yer alan konağın kuzeyinde başçavuş sokağı üzerinde bahçe girişi bulunmaktadır. Binanın kuzey cephesi hizasında görülen taş konsollardan içeri mevcut bahçe girişinin içe kaydırıldığı anlaşılmaktadır. Taşlık özgün taş döşemesi ile dikkat çekmektedir. Taşlığın batısında kalan konak Zemin+1 kat olarak inşa edilmiştir. Arazi eğiminden dolayı doğu batı yönlerinde tek katlı cephede iki katlıdır. Zemin kesme taştan, üst kat ise ahşap çatkı sistemiyle inşa edilmiştir. Yapı duvarları tatlı kireç sıvalıdır. Üst örtüsü ahşap kırma çatı olup marsilya kiremitle kaplıdır. Saçak altları ahşap kaplamadır. Yapının güney ve doğusunda birer adet giriş bulunmaktadır. Güney cephesinin orta kısmı içe çekilerek cephede hareket sağlanmıştır.

Muteber Divanlıoğlu Konağı 

Konak İstanbulluoğlu Mahallesi'nde Kurtuluş Sokağı ile Kuyulu Çeşme Sokağı'nın kesiştiği noktada bulunmaktadır. Yapı iki kat olarak inşa edilmiştir. Bahçe içinde bir müştemilat ve gölgelik bulunmaktadır. Yapının kapı ve pencere doğramaları ahşaptan yapılmış olup üzeri ahşap oturtma çatıdır. Pencere doğramalarında metalden yapılmış parmaklıklar bulunmaktadır. Üst kattaki pencereler 1/1 zemin kattakiler ise 1/2 oranında yapılmıştır. Zemin katta girişin sağında solunda bahçeye bakan 2 oda ile sol kısımda bulunan oda ile bağlantılı bir mutfak bulunmaktadır.

Şeyh Hacı Ahmet Efendi Camii 

Cami; Taşköprü Mahallesi, Şeyhzade Caddesi üzerindedir. Şeyh Hacı Ahmet Efendi tarafından 1859 yılında yaptırılmış olup, kitabesi terki mahlasıyla Hacı Ahmet Efendi tarafından yazılmıştır. Harim boyuna dikdörtgen planlı düz tavanlıdır. Güneyde eksende yarım silindirik gövdeli mihraplı, yanında (batıda) korkulukları kafes oyma tekniği ile yeni yapılmış ahşap minber yer alır. Minber, mihrap ve yanındaki ahşap süslemeler caminin 1990’lardaki tamiratı sırasında yapılmıştır. Harimin kuzeyinde önü balkon gibi kuzeye doğru çıkıntı yapan bir mahfil bulunur. Mahfilin kuzey duvarında da altı tane halvet hücresi yer alır.

Harimin doğu ve batı olmak üzere iki kapısı vardır. Doğudaki kapıdan türbe önündeki boşluğa, kuzeybatıdaki yuvarlak kemerli kapıdan da harime girilir. Harimin içinde süsleme olarak kasetleme tekniğiyle yapılmış tavanı ve üst kafesleri ile mihrap alınlığında ahşap üzerine; saray hattatlarından Abdülkadir el – Şükri’nin yazdığı “İhlas Suresi” ve pencereler üzerindeki boşlukta iki sıra şerit halinde devam eden “Esmaül Hüsna” ve “Fetih Sureleri” dikkat çeker. Harimin kuzeybatı köşesinde kare kaideli, çokgen gövdeli minaresi 1957 yılında yapılmıştır. Caminin güneybatı dış köşesine tek cepheli bir çeşme yer almaktadır. Yuvarlak kemerli bir kapıdan girilen türbe, sarı kesme taştan inşa edilmiştir. Kare planlı türbenin üzeri kubbeyle örtülüdür. Türbe içinde Şeyh Hacı Ahmet Efendi ile birlikte iki oğlu ve torunu yatmaktadır.

Başçavuş Camii 

İstanbulluoğlu Mahallesi'nde yer alan camii, harime giriş kısmındaki kitabesine göre adlandırılmaktadır. Kitabesine göre camii, H.1215 / M.1800 – 1801 yılında Çapanoğlu Süleyman Bey’ in Başçavuşu Halil Ağa tarafından camii, mektep (yıkılmış), çifte hamam ve çeşmeden oluşan külliye şeklinde yaptırılmıştır. Mektep, camiinin kuzeydoğu köşesinde avlu içinde yer almaktayken, artık yerinde yoktur. Tamamen yıkılmıştır. Hamam ise caminin çok uzağında eski belediye başkanı Salim Korkmaz Evi yanında yer almaktadır. Yangın geçirmiş olup bugün kullanılmamaktadır.