Arşiv belgelerine dayanan bilgiler, Yozgatlı hanımların ve Yozgat halkının, vatan savunması için ortaya koyduğu fedakârlığın büyüklüğünü bir kez daha gösterdi.
1915 yılına ait kayıtlara göre Yozgatlı Hanımlar Cemiyeti, Hilâl-i Ahmer Cemiyeti’ne teslim edilmek üzere 2 bin 867 kuruş ile 91 adet çeşitli altın ziynet eşyası topladı. Bu yardım, dönemin Yozgat Belediye Başkanı Ahmet Efendi’ye elden teslim edilerek resmî kayıtlara geçirildi.
Bu rakamlar, dönemin ekonomik şartları göz önünde bulundurulduğunda, Yozgatlı kadınların maddi imkânsızlıklara rağmen vatan için ne denli büyük bir fedakârlık yaptığını ortaya koyuyor.
Cepheye Giden Yardımlar Tek Tek Kayda Geçti
Yozgatlı hanımların yalnızca para ve altınla değil, emeğiyle de cepheye destek verdiği belgelerde açıkça görülüyor. Müdafaa-i Milliye Teşkilatı aracılığıyla cepheye gönderilen yardımlar arasında şunlar yer aldı:
- 1128 don
- 1122 gömlek
- 1758 çift çorap
- 896 çift eldiven
- 16 peşkir
- 191 koyun derisi
- 63 tiftik keçisi derisi
- 91 kara keçi derisi
- 88 sığır cildi
- 269 çift çarık
- 28 teneke kavurma (yaklaşık 285 kilo)
Bu yardımlar, Yozgat Müdafaa-i Milliye Teşkilatı tarafından erzak sevkiyat memuru Yüzbaşı Ahmet Efendi’ye teslim edilerek cepheye ulaştırıldı.
“Bu Bir Bektaşi Fıkrası Değildir”
Faruk Coşgun’un aktardığı belgelerde özellikle şu vurgu dikkat çekiyor: “Bu bir Bektaşi fıkrası değildir.”
Bu ifade, yapılan yardımların bir efsane değil, 1910 yılında Yozgat gazetesinde yayımlanmış resmî bir yardım ilanına dayandığını açıkça ortaya koyuyor.
Zenginlere İbret Olsun Diye Yazılan Tarih
Belgelerde ayrıca, Hacı Bektaş Veli soyundan gelen Cemalettin ve Veliyyüddin Efendilerin, Donanma-i Osmanî Cemiyeti yararına 10 bin lira bağışladıkları belirtiliyor. Bu bağış, dönemin Yozgat basınında özellikle zenginlere örnek gösterilerek kamuoyuna duyuruluyor.
Aynı dönemde Yozgat Türk Ocağı, yaralı gaziler için müsamere ve konferanslar düzenleyerek gelir elde etmeye çalıştı. Dönemin gazetelerine verilen ilanlarda, Ermeni Mektebi’nde düzenlenen bu etkinliklerin millî konferanslarla destekleneceği duyuruldu.
Yozgat’ın Sessiz Kahramanları
1915 yılında Yozgat’ta kadınlar, sivil toplum kuruluşları ve hayırseverler tarafından ortaya konulan bu dayanışma ruhu; bugün dahi örnek alınması gereken bir tarih bilinci olarak öne çıkıyor. Yozgat, yalnızca cephe gerisinde değil, vatanın kaderinin yazıldığı her alanda sorumluluk üstlenmiş bir şehir olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.