Sempozyumda Mehmet Barış Efendi, Nuri Baba, Abdullah Tahir Efendi ve Mehmet Hüsnü Efendi gibi önemli isimler üzerinden Yozgat’ın ilmi ve kültürel mirası değerlendirildi.
Yozgat’ta düzenlenen sempozyumun üçüncü oturumu, ilim geleneği, tasavvuf tarihi ve Osmanlı taşra bürokrasisi üzerine yapılan sunumlarla dikkat çekti. Akademisyenler, din görevlileri ve öğrencilerin katıldığı programda, bölgenin ilmî mirasını temsil eden önemli şahsiyetler ayrıntılı şekilde ele alındı.
Merhum Müftü Mehmet Barış Efendi’nin Yozgat Yılları
İlk sunumda, 1989–1995 yılları arasında Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde Yozgat İl Müftülüğü yapan Mehmet Barış Efendi’nin hayatı ve hizmetleri ele alındı.
Sunumda özellikle şu başlıklar öne çıktı: Yozgat’ta göreve başladığı dönem, Din hizmetlerinin yaygınlaştırılması, Merkezi vaaz ve merkezi ezan sisteminin uygulanması, Şeyh Necdi Mescidi’nin yeniden ihyası, Anadolu imam hatip lisesi çalışmalarına katkı. Mehmet Barış Efendi’nin Yozgat’ta görev yaptığı yıllarda, şehirde din hizmetlerinin modernleşmesi ve kurumsallaşması adına önemli adımlar attığı vurgulandı.
Tasavvuf Geleneğinde Nuri Baba ve Rifai Ekolü
Mersin Üniversitesi öğretim üyelerinden Doç. Dr. Hasan Telli’nin sunumunda, Sorgun bölgesinde etkili olmuş Rifai şeyhlerinden Nuri Baba’nın hayatı ele alındı. Sunumda Nuri Baba’nın: 1919 doğumlu olduğu, Genç yaşta tasavvufla tanıştığı, Askerlik döneminde manevi tecrübeler yaşadığı, Sorgun’da zikir halkaları kurduğu, Rifai geleneğini bölgede yaygınlaştırdığı belirtildi.
Ayrıca Nuri Baba’nın sade yaşamı, toplumsal ilişkileri ve tasavvufi anlayışı üzerinde duruldu. Sunumda, onun bölgedeki manevi kültür üzerinde derin bir etki bıraktığı ifade edildi.
Osmanlı Taşrasında Bir Âlim: Abdullah Tahir Efendi
Oturumda dikkat çeken bir diğer sunum, Yozgat Müftüsü Seyyid Abdullah Tahir Efendi üzerine oldu. Sunumda, onun Osmanlı taşra sistemindeki rolü detaylı biçimde incelendi.
Öne çıkan noktalar: 30 yıl boyunca Yozgat müftülüğü yapması, Medrese eğitiminde aktif rol alması, Süleymaniye Kütüphanesi koleksiyonunda eserlerinin bulunması, Meclis-i Maarif üyeliği ile merkezî eğitim politikalarına katkısı, Tahir Efendi’nin sadece yerel bir din görevlisi değil, aynı zamanda Osmanlı eğitim sisteminin bir parçası olduğu vurgulandı.
Mehmet Hüsnü Efendi: Gelenek ve Modernleşme Arasında Bir Müftü
Son sunumda, Yozgat’ın üçüncü müftüsü Mehmet Hüsnü Efendi’nin hayatı ve ilmî faaliyetleri ele alındı. Sunumda özellikle arşiv belgelerine dayalı yeni bilgiler dikkat çekti.
Başlıca bulgular: 1858 doğumlu olduğu, Kayyumzade Medresesi’nde eğitim aldığı, Müftülük ve müderrislik görevlerini birlikte yürüttüğü, Yeni eğitim sistemine uyum sağlayan yenilikçi yaklaşımı, Yozgat’taki eğitim kurumlarının gelişimine katkısı.
Ayrıca Mehmet Hüsnü Efendi’ye ait kitapların Süleymaniye Kütüphanesi ve yerel arşivlerde bulunduğu bilgisi paylaşıldı.
Sempozyum, Yozgat’ın ilmî tarihinin yeniden değerlendirilmesi açısından önemli bir akademik platform olarak öne çıktı. Sunumlar, hem yerel tarih araştırmalarına katkı sundu hem de Türkiye’nin dinî ve kültürel mirasına dair yeni perspektifler kazandırdı.
Organizatörler, sempozyum bildirilerinin kitaplaştırılarak akademik dünyaya kazandırılacağını ifade etti.
