Özellikle kırsal kesimlerde kadınların öncülüğünde kurulan pekmez kazanları, sadece kışa hazırlık değil, aynı zamanda kültürel bir mirasın da yaşatılmasına vesile oluyor.
Sabahın erken saatlerinde toplanan üzümler, büyük leğenlerde ayıklanıp ezildikten sonra süzülerek kazanlara alınıyor. Odun ateşinde saatlerce kaynatılan üzüm suyu, katkı maddesi kullanılmadan koyu kıvamlı ve doğal üzüm pekmezi haline getiriliyor. Yapımında genellikle bölgenin yerli ve şeker oranı yüksek üzüm çeşitleri tercih ediliyor.
"81 Yaşındayım, Kendi Üzümümü Kendim Yetiştiriyorum"
Çekerek ilçesine bağlı Arpaç köyünde yaşayan 81 yaşındaki Halim Süzener, yıllardır kendi bağında üzüm yetiştiriyor. Bu yıl iklim değişikliği nedeniyle verimin azaldığını belirten Süzener, "Tek başıma bakımını yapıyorum. 1 kilo üzüm 100 lira. İklim değişikliği olmasaydı 5 dönüm bağdan 200 kasa üzüm alacaktık, şimdi ancak 50 kasa alabileceğiz. İnsanlar tembellik yapmasın, üretsinler" sözleriyle üretimin önemine dikkat çekti.
Pekmezden Doğan Doğal Atıştırmalık: ‘Loken’
Bayındırhüyük köyünde yaşayan Süleyman ve Yıldız Başkan çifti ise KOP projesine başvurarak köylerinde bağcılığa başladı. Yerelden kalkınma modelini örnek alan çift, iki yıllık emeklerinin ardından hem üzüm hem de Tokat yaprağı üretmeye başladı. Geçtiğimiz yıl yüksek verim alan çift, bu yıl soğuk hava nedeniyle düşüş yaşasalar da umutlarını koruyor.
Üzümden elde ettikleri pekmezle doğal bir atıştırmalık da geliştirdiklerini ifade eden Süleyman Başkan, "Çocuklar için katkısız, enerji verici bir ürün yaptık. Adını ‘Loken’ koyduk, yani lokmalık enerji. Tadan herkes çok beğendi ama seri üretim için makineleşme şart. Bazı zorluklar yaşasak da hayallerimizden vazgeçmedik" dedi.
“Elektrik Olursa Üretim Artacak”
Yıldız Başkan ise 5 dönümlük arazide kurdukları bağda hem pekmez hem de Loken üretimi yaptıklarını dile getirerek destek çağrısında bulundu. Elektrik hattının sadece 200 metre uzaklıkta olduğunu belirten Başkan, "Makine çalıştırabilmem için elektrik lazım. Devlet büyüklerimizden destek bekliyoruz" dedi.
Başkan, maliyetlerin yüksekliğine de dikkat çekerek, "9-10 kilo üzümden 1 kilo pekmez çıkıyor. Üzüm 100 lira. Normalde pekmez bin liraya satılmalı ama biz işçilik maliyeti katmadan 700-800 lira gibi bir fiyat düşünüyoruz. Tüketiciyi de düşünmek zorundayız" ifadelerini kullandı.
Yozgat’ta Gelenek ve Girişimcilik El Ele
Yozgat’ın köylerinde kaynayan pekmez kazanları, sadece geleneksel bir üretim süreci değil; aynı zamanda yerel kalkınma, girişimcilik ve kadın emeğinin sembolü haline geldi. Küçük çaplı üreticilerin desteklenmesi halinde bu geleneksel ürünlerin daha geniş pazarlara ulaşması ve yeni istihdam alanları oluşturması bekleniyor.
