Oğuz Türkmenlerinin yerleşim izlerini taşıyan köy adları, hem geçmişten günümüze uzanan bir mirası hem de Anadolu’nun sosyolojik yapısını gözler önüne seriyor.
Oğuz Boylarının İzleri Köy İsimlerinde Yaşıyor
Yurtlu’nun araştırmasına göre Yozgat ve çevresi, Oğuz Türkmenlerinin Bozok ve Üçok koluna mensup konar-göçer topluluklarının yurt edindiği önemli bölgeler arasında yer alıyor. Bu tarihsel süreç, yerleşim yeri adlarına da doğrudan yansımış durumda.
Osmanlı döneminde kullanılan Kesriç, Hopuç, Çürük, Deliler, Kurruk, Kediler, Babı, Bahşayiş, Sığırkuyruğu, Ürneç, Haneiş, Dabana, Ermelik, Kabut, Digalı ve İsrailli gibi köy adları, dönemin sosyal ve kültürel yapısına dair ipuçları veriyor.
Cumhuriyet Döneminde De İsimler Dikkat Çekiyor
Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren de Yozgat’taki bazı köy ve mahalle isimleri ilginçlikleriyle öne çıkmaya devam etti. Türkiye genelindeki 18 bin 238 köyün 558’inin Yozgat’ta bulunması, ilin yerleşim adları açısından oldukça zengin bir envantere sahip olduğunu gösteriyor.
Yapılan incelemelerde köy adlarının büyük bölümünün Oğuz boy ve oymak adlarından, diğer kısmının ise coğrafi özellikler ve canlı isimlerinden esinlenerek verildiği belirtiliyor.
1960’ta Yaklaşık 100 Köyün Adı Değiştirildi
İçişleri Bakanlığı bünyesinde kurulan “Yabancı Adları Değiştirme Komisyonu” tarafından 1960 yılında yapılan düzenlemelerle, Yozgat’ta yaklaşık 100 köyün adı değiştirildi. Yabancı kökenli, argo ya da olumsuz anlam taşıdığı düşünülen yerleşim adları Türkçeleştirilerek yeni isimler verildi.
Dini ve Kültürel Değerler İsimlere Yansıyor
Yozgat’ın yerleşim yeri adları onomastik (isim bilimi), toponimik (yer adları bilimi) ve sosyolojik açıdan incelendiğinde, ilin milli ve manevi değerlere bağlı yapısının isimlere de yansıdığı görülüyor.
İl genelinde köy ve mahalle isimleri arasında: 22 adet “Hacı”, 13 adet “Fakı/Fakılı”, 5 adet “Cami” kelimesi bulunması dikkat çekiyor.
Aynı İsmi Taşıyan İlçe ve Köyler Var
Yozgat’ta bazı yerleşim adlarının benzerliği de dikkat çekiyor. Yerköy ilçesine bağlı “Yerköy Köyü”, ilçe ve köy adının aynı olması nedeniyle ilginç örneklerden biri olarak öne çıkıyor. Aynı şekilde Çandır, hem bir ilçe adı hem de Çekerek ilçesine bağlı bir köyün adı olarak kullanılıyor.
Tabelalarda Görenleri Şaşırtan İsimler
Günümüzde de Yozgat genelindeki bazı köy isimleri dikkat çekmeye devam ediyor. Bicikler, İşleğen, Elemin, Köycü, Çokumeşme, Veliöldük, Dambasan, Beserek, Türüdüler, Bazlambaç gibi yer adları hem ziyaretçilerin hem de araştırmacıların ilgisini çekiyor.
