"Hakkı gel sırrını eyleme zâhir,
Olmak ister isen bu yolda mâhir,
Harâbat ehlini hor görme Zakir,
Defineye mâlikvirâneler var..."

Bu meşhur dizeleri, Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri'ne söyleten hikâye rivayete göre şöyledir:

İbrahim Hakkı Hazretleri'nin Şakir ve Zakir adında iki oğlu vardır. Zakir, isminin manasına uygun olarak sürekli Hakk'ı zikreden, ibadet ehli salih bir evlattır. Şakir ise günahlarla meşgul, hata ve kusurları bulunan bir gençtir.

Bir gün İbrahim Hakkı Hazretleri, Zakir'i yanına alır ve birlikte bir yere gideceklerini söyler. Yolda bir meyhanenin önüne geldiklerinde oğluna beklemesini tembih ederek içeri girer. Meyhaneciye Şakir'in ne kadar borcu olduğunu sorar ve bütün borcunu ödeyip dışarı çıkar. Sonra Zakir ile yollarına devam ederler.

Bir süre sonra Şakir, meyhaneciden babasının gelip bütün borçlarını ödediğini öğrenir. Büyük bir mahcubiyet ve derin bir pişmanlık içinde peşlerine düşer.

O sırada İbrahim Hakkı Hazretleri ile Zakir bir uçurumun kenarındadır. Hazret, oğluna:

"Evladım, Kırklar'dan biri vefat etti. Atla ki kırklara karışasın." der.

Gökyüzünde otuz dokuz kuş dönmektedir. Zakir, sahip olduğu ilim ve maneviyata rağmen bir an tereddüt eder.

Tam o esnada yanlarına yetişen Şakir, gözleri yaşlı bir halde:

"Hakkını helâl et baba. Bismillah..." der ve kendini boşluğa bırakır.

Rivayete göre o anda kırklara karışır.

Zakir'in şaşkın bakışları arasında İbrahim Hakkı Hazretleri şu hikmetli sözü söyler:

"Harâbat ehlini hor görme Zakir,
Defineye mâlikvirâneler var..."

Çünkü insanların görünen hâllerine bakarak hüküm vermek doğru değildir. Nice virane görünen gönüller vardır ki içinde büyük hazineler saklar. Nice kusurlu görünen insanlar vardır ki bir samimi tevbe ile Allah katında seçkin kullar arasına yükselirler.

Bu yüzden;

Hiç kimseye hor bakma,
İncitme, gönül yıkma.
Sen nefsine yan çıkma.

Mevlâ görelim neyler,
Neylerse güzel eyler...