Türküler geçmişten günümüze uzanan süreçte Türk Milleti'nin yaşamını kare kare fotoğraflamış, eski günlere ayna tutmuş ve Türk'ün davranış, düşünce ve duygusunu ezgilerle ifade etmiştir.
Türküler yaşamın kendisidir. Yaşam gibi akıp giderler. Yaşamı özetlerler. Yaşanılanlar türkü olup ezgilerle dile gelir.
Bir olaya, duyguya, hayale, isteğe beklentiye bağlı olarak bir âşık/ozan, şair, türkü, atıcı/yakıcı tarafından düzenlenen türküler zaman içinde halkın duygusuna tercüman olarak anonimleşir. Anonimleşen türküler Türk'ün yaşadığı coğrafyada çok küçük ağız değişiklikleriyle söylenerek insanların duygularının, düşüncelerinin, hayallerinin, isteklerinin dışa vurumunu sağlarlar.
Yozgat Sürmelisi de Yozgat ilinin kimliği gibidir. Şehirden bahsedildiğinde hemen "Sürmeli" akla gelir. Sürmeli çeşitlemeleri içinde "Dersini Almış Da Ediyor Ezber" türküsünün yayıldığı coğrafya çok geniştir.
Sürmeli denilince Yozgat akla gelir. Nida Tüfekçi Sürmeli Tavrı'nı ortaya koyandır. Nida Tüfekçi Yozgat adını "Sürmeli" kelimesi ile özdeş hale getirmiştir.
Sürmeli çeşitlemeleri şunlardır:
Dersini Almış Da Ediyor Ezber, Sabahınan Esen Seher Yeli Mi, Yaz Gelirse Sarı Çiğdem Uyanır, Yozgat Pınarında Yudum Elimi, Kanatlı Kapının Demir Sürgüsü ve diğerleri...
Çamlığın Başında Tüter Bir Tütün Hastane Önünde İncir Ağacı, Yeşil Ayna, Asker Yolu Beklerim Bir Çift Turna Gördüm Gibi...
Yazımı Kapusuzoğlu ve Öcal Oğuz'un eserlerinden yararlanarak sizlere sunmaya çalışacağım. Anlatacağım hikâye Yozgat Türküleri ve Oyun Havaları adlı kitaptan alınmıştır.
Sürmeli Kız’ın babası at yetiştiricisidir.
İyi nam salmıştır. İshak Efendi'nin üç kızının en küçüğüdür. Evin en küçük kızı olması nedeniyle Sürmeli Kız'a yoğunlaşmıştır bütün ilgi. Ailesi onu bir erkek gibi büyütmüş.
Ona kazandırılan bu özellikle babasına yardım eder, çiftlik işleriyle ilgilenirdi. Sürmeli Kız çok güzel olması, iyi ata binmesi, hayvanların dilinden anlaması nedeniyle evlilik çağına gelen gençlerin gözlerinin üzerinde olmasına neden olur.
İshak Efendi'nin çiftliğine yakın bir köyde Durak Ağa adında bir köylü yaşar.
Ağa'nın da beş oğlu vardır ve çocuklarının içinde en çok ona değer verir.
Adı Yiğit'tir ve evin en küçüğüdür. Babası ona iş güç yaptırmaz. Yiğit sadece gezer dolaşır. Düğün alaylarına katılır, halay çeker, ava gider.
Beraberinde hep en iyi arkadaşı Ali vardır.
Sürmeli Kız büyüyüp serpildikçe yönünü dönüp kimseye bakmaz.
Ancak İshak Efendi'nin kâhyası onunla evlenmeyi kafasına koymuştur.
Bu işe İshak Efendi de razı gelmekte ancak kızının bu işe evet demesini şart koşmaktadır. Tüm bunlar olup biterken Sürmeli Kız ne kâhyaya ne de başkalarına dönüp bakmaktadır. Sürmeli Yiğit de kendisine yanık olan köyün güzellerini bile görmemezlikten gelmektedir. Zaman Sürmeli Kızı ve Sürmeli Yiğit'i İshak Efendi'nin boz aygırı kaçınca karşılaştırır. Çünkü boz aygırı atın dilinden iyi anlayan kâhya bile yakalayamamış. Bu işe Sürmeli Kız talip olmuştur. Sürmeli Yiğit, Sürmeli Kız’ı beceriksizlikle suçlar. Can Ali'nin kısrak atını yem olarak kullanarak boz aygırı yakalar. Ertesi gün Hıdırellez'dir. O gün Sürmeli Yiğit'in annesi Zöhre ve Zeynep de Çamlığa çıkmışlardır. Zeynep onu elde etmek adına tüm hilelere başvurmakta, kendisine yanık Kadir'i bile terslemektedir. Ne yapsa da Sürmeli Yiğit'ten yüz bulamamıştır.
Bugünkü anlatacaklarım bundan ibaret olup haftaya kaldığımız yerden devam etmek üzere yazımı Yozgat Sürmelisi'nin bir mısrasıyla bitiriyorum. Hepinize selamlar sevgiler…
Yedi kaleminen yazı yazarım
Aslım Yozgatlıdır gurbet gezerim
Çatağın boğazına kazın mezarım
Yar gelip geçtikçe sürsün bağrına