Sadaka-i fıtır (fıtır sadakası) Ramazan ayının sonuna yetişen ve aslî ihtiyaçlarından başka en az nisap miktarı bir mala sâhip bulunan her Müslümanın vermesi gereken vâcip bir sadakadır. Buna fıtra da denir.
Bu kelime halk arasında “FİTRE” şeklini almıştır. Fıtır sadakası (fitre), insanın yaradılışına bir şükür olmak üzere sevap kazanmak maksadıyla verdiği sadaka demektir.
Fitre, orucun kabûlüne, ölüm sekaretindan ve kabir azâbından kurtuluşa bir vesiledir. Yoksulların ihtiyaçlarını gidermeye, bayram gününün neş’esinden onların da istifade etmeleri için bir yardımdır.
Bu sebeple fitre, insanî bir hayır ve medeni bir vazifedir.
Fitre vermek için şart olan, Müslüman olmak, hür olmak ve aslî ihtiyaçlar dışında nisab miktarı mala sâhip olmaktır. Akıl ve bülûğ fitrede şart değildir.
Çocuklar için de fitre verilir.
Zengin akıl hastalarının ve çocukların fitreleri, velileri tarafından verilmelidir.
Fitre vâcib olduktan sonra nisab miktarı olan mal telef olsa bile, fitrenin ödenmesi şarttır.
Fitre, Ramazan bayramının birinci günü sabahı, fecrin doğuşundan itibaren vâcib olur.
Fitreyi vermenin müstehab olan şekli ise, fecrin doğuşundan itibaren namazdan çıkmadan önce fakirlere verilmesidir.
Fakat fitrenin bayramdan birkaç gün, hatta birkaç ay önceden verilmesinde de bir beis yoktur.
Böylece fakirlerin bayram ihtiyaçlarını önceden karşılamaları, noksanlarını telâfi etmeleri sağlanmış olur.
Zamanında ödenmeyip sonraya kalan fitreler ise, mümkün olan en kısa sürede ödenmelidir.
Bir kimse, kendi evinde otursalar bile, babası, anası, dedesi, ninesi için fitre vermekle mükellef değildir.
Akrabalar da böyledir.
Babaları hayatta olsun olmasın dede, oğlunun fakir çocukları (torunları) için fitre vermekle mükellef değildir.
Ayrıca fitre verilecek kişi, bu şartları taşısa bile; Ana, baba, büyük ana ve büyük babalarına, oğul, oğlun çocukları, kız, kızın çocukları ve bunlardan doğan çocuklarına fitre verilmez.
Fitreyi aralarında evlilik veya babalık - oğulluk (usul - füru’) ilişkileri olanlar birbirlerine veremezler.
Meselâ bir kimse fitresini fakir olan kocasına veya babasına veya oğluna veremez. Bir kimse fitresini bir fakire vermelidir.
Bu fakirin en yakın akrabalardan seçilmesi daha eftaldir.
Fitreler mükellefin bulunduğu yerin fakirlerine verilmelidir. Başka yerlere gönderilmek mekruhtur. Mümkünse en yakın akrabaya, komşu, yoksul fakir olanlara verilmelidir. Bir kimse fitresini bir fakire verebilir. Bir kaç fakirede bölünerek fitre verilebilir. Ancak miktar bir fitre miktarından az olmamalıdır.
Bu yılki Fitre sadakası miktarı Diyanet İşleri Başkanlığınca en düşük 23 TL olarak belirlenmiştir. Belirlenen rakamın “asgari miktar” olduğu unutulmamalıdır. Sadaka-i fıtırda verilecek meblağ konusunda bir üst sınırın olmadığını ifade edelim. Bu konuda ideal olanın, herkesin kendi hayat standartlarına göre asgari günlük gıda harcamalarına denk düşecek bir meblağın vermesi tavsiye edilmiştir.
Fitrenin Bayram namazından önce verilmesi müstehaptır. Söz konusu meblağ gıda gibi ayni olarak veya para şeklinde nakdi olarak ödenebilir. Mevla sizleri sağlık sıhhat içinde Ramazan Bayramına kavuştursun inşallah! Rabbim Oruçlarınızı, sadaka ve fitrelerinizi kabul buyursun...