YKS sonuçları açıklandığında yine aynı manzarayla karşılaşıyoruz:
Kimi saniyelerle hayalini yakalıyor, kimi bir yılını kapının dışında bırakıyor.
Peki gerçekten bir insanın kaderi, tek bir sınavın birkaç saatine sığdırılabilir mi?
Bir eğitimci gözüyle konuşmak gerekirse, bugünkü sistemin en büyük açmazı tam da burada başlıyor. Yıllarca süren eğitim, tek bir ölçme aracına indirgeniyor. Oysa eğitim dediğimiz şey; bireyin yeteneğini keşfetmesi, geliştirmesi ve hayata dönüştürmesidir.
Geçmişte, özellikle Osmanlı döneminde uygulanan Ahilik sistemi ve benzeri mesleki eğitim modelleri, bireyi doğrudan üretimin içine alıyordu. İnsanlar yeteneklerine göre yönlendiriliyor, uygulayarak öğreniyor ve meslek sahibi oluyordu. Bugün ise milyonlarca genç, teorik bilgiyle donatılıyor ama pratikte ne yapacağını bilmeden mezun ediliyor.
Sorun sadece sınav değil; sorun, sistemin tek boyutlu olması.
Bugün gençlerin büyük bir kısmı, yaptığı işi değil; yapamadığı tercihi düşünüyor. Bir mesleğe sahip olsa bile “acaba başka bir bölüm mü seçseydim?” sorusu zihnini meşgul ediyor. Çünkü sistem, bireyin yeteneğini değil, sınav performansını ödüllendiriyor.
Daha da çarpıcı olan şu:
Eskiden öğretmen okulları vardı. Belirli alanlarda özel yetiştirme sistemleri vardı. Şimdi ise herkes aynı yarış pistine çıkıyor ve aynı çizgide koşmaya zorlanıyor.
Sonuç?
Mutsuz bireyler, yönünü arayan gençler ve her yıl “boşa gitti” denilen koca bir zaman dilimi.
Oysa çözüm çok uzak değil:
Uygulamalı, çok kanallı ve yetenek odaklı bir eğitim sistemi.
Avrupa’nın birçok ülkesinde mesleki eğitim, akademik eğitim kadar değerli. İnsanlar erken yaşta yönlendiriliyor ve uzmanlaşma teşvik ediliyor. Biz ise hâlâ tek bir sınavla milyonların geleceğini belirlemeye çalışıyoruz.
Artık şu soruyu sormanın zamanı gelmedi mi?
Biz gençleri sınava mı hazırlıyoruz, hayata mı?
Eğer cevap “hayat” ise, o zaman eğitim sistemini yeniden düşünmek zorundayız. Çünkü bir ülkenin geleceği, sınav sonuçlarıyla değil; doğru yetişmiş insanlarla inşa edilir.