Savunma sanayisinde son yıllarda elde edilen başarı, güçlü bir güven ortamı ve Ar-Ge sinerjisinin ürünüdür. Özellikle insansız hava araçları alanında yakalanan ivme, doğru model kurulduğunda Türkiye’nin neler başarabileceğini açıkça göstermiştir. Bu başarı; vizyon, koordinasyon ve inançla inşa edilmiştir.
Ancak bu model henüz tüm sektörlere yayılmış değildir. Türkiye’nin önündeki temel mesele de tam olarak budur.
Bugün açıkça ifade edilmesi gereken sorunlar şunlardır:
1. Güven ve koordinasyon eksikliği
Kamu, üniversite ve özel sektör arasında yeterli güven tesis edilememiştir. İşveren, devletin karşısında çoğu zaman kendini güvende hissetmemekte; devlet ise denetim ile destek arasında net bir duruş sergileyememektedir.
2. Sektörel kümelenme yapısının kurulmaması
Aynı sektörde faaliyet gösteren firmalar birlikte hareket etmemekte, bilgi ve kaynak paylaşımı yapmamaktadır. Bu durum, küresel rekabette zayıflığa yol açmaktadır.
3. Ekosistem eksikliği (tek kanatlı yapı)
Ar-Ge, üretim ve ticarileşme süreçleri bütünleşik değildir. Savunma sanayisindeki başarı diğer sektörlere yayılmamıştır.
4. Devletin rolünün yanlış konumlanması
Kamu, yönlendirici ve eğitici rolünü yeterince üstlenememekte; daha çok denetleyici olarak algılanmaktadır.
5. Stratejik sistem kurma eksikliği
Uzun vadeli planlama, araştırma enstitüleri ve nitelikli insan kaynağı yönetimi parçalı yapıdadır.
6. KOBİ’lerin kırılgan yapısı
İş birliği kuramayan KOBİ’ler küresel rekabet karşısında hızla zayıflamaktadır.
Bu sorunlar çözülmeden kalıcı bir sıçrama mümkün değildir.
BAŞARI ÖRNEKLERİ
Savunma sanayisinde elde edilen başarı, doğru modelin çalıştığını göstermektedir. İnsansız hava araçları alanında Türkiye’nin ulaştığı seviye; güven, koordinasyon ve Ar-Ge’nin birleştiğinde nasıl bir sonuç doğurduğunu ortaya koymuştur.
Konya ayakkabı sektörü de kümelenmenin sahadaki gücünü göstermiştir. Rekabetle zayıflayan firmalar, iş birliğine yönelerek yeniden güç kazanmış ve ayakta kalmayı başarmıştır.
Bu örnekler açık bir gerçeği göstermektedir:
Sistem kurulursa başarı kaçınılmazdır.
KÜMELENME VE
MARKA ÜRETME
VİZYONU
Ancak burada kritik bir nokta vardır:
Kümelenme sadece birlikte üretmek değildir.
Kümelenmenin nihai amacı marka üretmektir.
Dünya pazarında kalıcı olmak; fason üretimle değil, marka gücüyle mümkündür.
Bu nedenle kurulacak her sektörel kümelenme yapısı:
- Ortak Ar-Ge üretmeli
- Ortak kalite standartları oluşturmalı
- Ortak ihracat stratejisi geliştirmeli
- Ve en önemlisi küresel marka çıkarmayı hedeflemelidir
Yüksek Teknoloji Enstitüleri bu sürecin beyni olmalıdır.
Kümelenmeler ise bu beynin sahadaki üretim gücü…
Üniversite bilgi üretir, kümelenme bunu ürüne dönüştürür, marka ise bunu dünyaya satar.
Bu üçlü tamamlanmadan ekonomik güç kalıcı hale gelemez.
ÇÖZÜM YOLU
Büyük firmalar, KOBİ’ler, üniversiteler ve kamu kurumları aynı yapı içinde organize edilmelidir. Devlet, bu sistemin kurucusu ve koordinatörü olmalıdır.
SGK başta olmak üzere kamu kurumları:
- Denetleyen değil yönlendiren
- Cezalandıran değil eğiten
- Dışlayan değil sisteme dahil eden bir anlayışa geçmelidir.
Türkiye’nin ihtiyacı yeni kaynaklar değil; doğru organizasyondur.
Güven, birlik, sistem ve marka…
İşte gerçek sıçrama bu dört unsurla gerçekleşecektir.
O zaman şu soru kaçınılmaz olacaktır:
“Biz bunu neden daha önce yapmadık?”