“Türkiye bir doktor, bir mühendis daha kaybetti…”
Son yılların en çok tekrarlanan cümlesi bu. Ardından gelen anlatı ise hazır: “Giden kurtulur, kalan kaybeder.”
Peki gerçekten öyle mi?
Bugün “Türkiye yaşanmaz” diyenlerin sesi hiç olmadığı kadar yüksek. Özellikle yeni jenerasyonun bir kısmı, bu ülkeyi yaşayarak değil; sosyal medya akışlarından, kriz manşetlerinden ve dışarıdan pompalanan algılar üzerinden tanıyor. Ekonomik dalgalanmalar, küresel kırılmaların etkisiyle büyütülerek bir “umutsuzluk hikâyesine” dönüştürülüyor.
Oysa aynı Türkiye, Afganistan’dan Suriye’ye, Lübnan’dan Afrika’ya, İran’dan Asya’nın farklı bölgelerine kadar milyonlarca insan için hâlâ bir sığınak, hatta bir umut coğrafyasıdır. Dört mevsimin aynı anda yaşandığı, kültürel zenginliğin ve toplumsal sıcaklığın iç içe geçtiği bir ülke…
Ama mesele tam da burada başlıyor.
Çünkü sorun sadece ekonomi değil; algıdır. Ve algı, kendiliğinden oluşmaz.
Bugün beyin göçü dediğimiz olgu, çoğu zaman maaş ve yaşam standardı üzerinden açıklanıyor. Oysa bu, görünen yüzüdür. Asıl süreç çok daha erken başlar: Eğitim sistemiyle. Modern çağın emperyalizmi, artık askeri işgallerle değil; zihin inşasıyla ilerler. Eğitim müfredatından akademik dile, popüler kültürden medya söylemine kadar geniş bir alanda, “merkez” ve “çevre” ayrımı zihinlere işlenir.
“İlerleme orada, refah orada, özgürlük orada…”
Bu cümleler açıkça söylenmez; ama sürekli hissettirilir.
Sonuç?
Mezuniyetle birlikte ortaya çıkan birey, sadece bir meslek sahibi olmaz; aynı zamanda kendi ülkesine nasıl bakacağını da öğrenmiş olur. Eleştiri, zamanla değersizleştirmeye; sorgulama, zamanla yabancılaşmaya dönüşür. Ve bir noktada karar verilir:
Gitmek.
Ama o noktada göç eden sadece insan değildir.
Göç eden, o insanın emeği, potansiyeli ve bu ülkeye katabileceği değerdir.
Daha çarpıcı olan ise şudur:
“Yaşanmaz” denilen bu ülkede kalmak istemeyen bazı gençler varken, dünyanın dört bir yanından insanlar Türkiye’ye ulaşabilmek için her şeyi göze alıyor. Bu bir çelişki değil, algının gücüdür.
Ve sonra gerçek başlar.
Büyük umutlarla gidilen ülkelerde hayat, anlatıldığı kadar pürüzsüz değildir. Sistem daha düzenli olabilir; ama daha soğuktur. Sokaklar daha temiz olabilir; ama ilişkiler daha mesafelidir. İnsan, bir süre sonra şunu fark eder: Refah sadece maaş değildir.
Hatta en basitinden başlar yabancılık…
Kendi evinde en doğal ihtiyacını bile alıştığın gibi gideremezsin. Tuvalette bir taharet musluğu yoktur; eline bir pet şişe alıp içeri girersin. Küçük gibi görünen bu detay, aslında büyük bir kırılmanın sembolüdür: Sen sadece bir ülke değil, bir yaşam biçimi değiştirmişsindir.
Ve en önemlisi:
Aidiyet.
İnsan sadece yaşadığı yerde değil, ait olduğu yerde huzur bulur. Dilini konuşabildiği, kendini anlatabildiği, anlaşılabildiği yerde…
Türkiye kusursuz mu? Elbette değil. Sorunları var mı? Fazlasıyla var. Ancak mesele, bu sorunların varlığı değil; bu sorunlara nasıl bakıldığıdır. Kaçarak mı, yoksa dönüştürerek mi?
Çünkü bir ülkeyi güçlü kılan sadece ekonomik göstergeler değildir. Onu güçlü kılan, o ülkeye inanan insanlarıdır.
Eğer zihinler göç ederse, beyin göçü kaçınılmazdır.
Ve eğer bir millet, kendi değerini başkalarının gözünden okumaya başlarsa, en büyük kaybı içeride yaşar.
Bugün yapılması gereken, sadece “gidenleri” konuşmak değil; “neden gitmek istediklerini” doğru analiz etmektir.
Çünkü mesele sadece gitmek değildir.
Mesele, ait olduğun yeri nasıl gördüğündür.
Ve belki de asıl soru şudur:
Biz gerçekten bir ülke mi kaybediyoruz, yoksa o ülkeye olan inancımızı mı?