Toplum olarak en güçlü yanlarımızdan biri, dara düşenin elinden tutabilme kabiliyetimizdir. Anadolu’nun mayasında yardımlaşma vardır. Bir kapı çalındığında “Kim?” diye sormadan sofraya bir tabak daha koyan insanların ülkesiyiz. Ancak son yıllarda bu güçlü haslet, ne yazık ki farklı tartışmaların da merkezine yerleşti.
Bir yardım kuruluşu ya da yardım kampanyasıyla ilgili ortaya atılan her iddia, sadece o kurumu değil, yardım etmek isteyen milyonlarca insanın vicdanını da yaralıyor. Çünkü zarar gören yalnızca bir kurumun itibarı olmuyor; güven duygusu da zedeleniyor.

YARDIM SEKTÖRÜ BÜYÜRKEN DENETİM DE GÜÇLENMELİ

Türkiye’de yardım faaliyetleri artık milyarlarca liralık bir hacme ulaştı. Resmi dernekler, vakıflar, platformlar, sosyal medya üzerinden bireysel kampanyalar ve kayıt dışı yardım toplama girişimleri...
Bu kadar büyük bir ekonomik ve sosyal alanın yalnızca iyi niyetle yürütülebileceğini düşünmek gerçekçi olmaz. Güven kadar güçlü bir denetim mekanizmasına da ihtiyaç vardır.
Devletin ilgili kurumları, yardım adı altında para toplayan tüm oluşumları aynı hassasiyetle incelemeli; gelir-gider tabloları, bağışların kullanım şekli ve mali hareketler toplumun rahatlıkla ulaşabileceği şeffaf bir sisteme dönüştürülmelidir.

SADECE HUKUK DEĞİL, VİCDAN DA SINANIYOR

Bir insan yardım yaparken parasından önce güvenini teslim eder.
O güvenin kötüye kullanıldığına dair en küçük şüphe bile binlerce gerçek ihtiyaç sahibine ulaşacak desteğin kesilmesine neden olabilir.
İşte asıl tehlike de burada başlıyor.
Bugün tartışılan herhangi bir dosya, yarın gerçekten ilaca ihtiyaç duyan bir çocuğun, ameliyat bekleyen bir hastanın ya da sıcak bir çorbaya muhtaç bir yaşlının yardım alamamasına yol açabilir.
Bu nedenle yardım faaliyeti yürüten herkes, hukuki sorumluluğunun yanında çok ağır bir vicdani sorumluluk da taşımaktadır.

BİR ÖZELEŞTİRİ YAPMAK ZORUNDAYIZ

Suçu sadece yardım kuruluşlarında aramak da doğru olmaz.
Bizler de çoğu zaman araştırmadan, sorgulamadan, sadece duygularımızla hareket ediyoruz.
Sosyal medyada gördüğümüz her çağrıya inanıyor, doğruluğunu kontrol etmeden paylaşabiliyor, bazen de “Bir şey olmaz.” diyerek sorgulamaktan vazgeçiyoruz.
Oysa yardım etmek kadar, doğru yere yardım etmek de toplumsal bir sorumluluktur.

DEVLETE DÜŞEN GÖREV

Yardım toplama sistemi yeniden ele alınmalıdır.
Bağış toplayan tüm yapıların tek merkezden izlenebildiği dijital bir denetim altyapısı kurulabilir.
Belirli büyüklüğün üzerindeki tüm yardım kuruluşları bağımsız mali denetime tabi tutulabilir.
Bağış yapan vatandaşlar ise verdikleri desteğin hangi projeye, hangi kişiye ve hangi tarihte ulaştığını görebilecek şeffaf bir sisteme erişebilmelidir.
Böylece hem dürüst çalışan kuruluşlar korunur hem de güveni istismar edenler çok daha erken ortaya çıkarılır.

YARDIM ETMEK Mİ, YARDIMA ALIŞTIRMAK MI?

Bir başka önemli mesele ise çoğu zaman gözden kaçıyor.
Yardım, insanı ayağa kaldırıyorsa kıymetlidir.
Ancak sürekli ve kontrolsüz yardımlar, üretmek yerine yardımla yaşamaya alışan bir kesimin oluşmasına da zemin hazırlayabiliyor.
Gerçek sosyal devlet anlayışı, insanı sürekli yardım alan konumda bırakmak değil; eğitimle, meslekle ve istihdamla kendi ayakları üzerinde durmasını sağlamaktır.
İhtiyaç sahibini korurken, çalışabilecek durumda olan insanı üretime kazandıran modeller geliştirilmediği sürece, iyi niyetle yapılan bazı yardımlar farkında olmadan bağımlılık kültürünü de besleyebilir.
Yardım elbette devam etmeli...
Ama yardımın adresi kadar yöntemi de doğru olmalı.
Çünkü güven kaybedildiğinde sadece bağışlar azalmaz; toplumun birbirine olan inancı da zayıflar. Türkiye’nin ihtiyacı ise tam tersidir: Daha güçlü bir dayanışma, daha şeffaf bir yardım sistemi ve insanı yardıma bağımlı değil, üretime ortak eden kalıcı sosyal politikalar.